انواع بیماری های صرع و تشنج

صرع یک بیماری روانی، جن زدگی یا سحرشدگی، آثار گناه و یا ضـعف اعصـاب نیسـت. بلکـه تنهـا نـوعی اختلال در عملکرد بهنجار سلولهـای مغـزی اسـت. صرع اختلالی است که خود را با تشنجات مکرر در یک دوره زمانی نشان می دهد و تشـنج بـه یـک حملـه ناگهـانی در فعالیـت الکتریکی مغـز اطلاق مـی شـود که باعـث کـاهش هوشیاری، حرکـات مکرر، انقباضات عضلانی و گاهی اختلالات حسی می شود. از آنجا که صرع بیماری شایعی است و در بسـیاری از مـوارد با شناسایی به موقع قابل کنترل می باشد، آشنایی با صرع ، انواع آن، روشهای مقابله، اقداماتی که جهـت پیشگیری از تشنج می توان انجام داد و شـناخت داروهـای ضـد صـرع، قطعـاً یـاری دهنـده افـراد مبـتلا و نزدیکانشان چه در منزل و چه در محیط آموزشگاه ها و … می باشد.

حمله تشنجی چیست؟

مغــز از میلیــونهــا یاختــه عصــبی کــه عملکــرد بدن، احساسات، تفکـرات، شخصـیت، اخـلاق، حافظـه،تمرکز … را کنترل می کنند، ساخته شده است. یاخته های عصبی ایـن اعمـال را از راه انتقـال امـواج الکتریکـی بـه یکدیگر ارسال می کنند. اگر اشتباهی در ارسال و یا دریافت پیـامهـا رخ بدهد ممکن است وقفـه مختصـری در بخشـی یـا همـه وظایف مغز ایجاد شود. به ندرت در بعضی افـراد ممکـن است این فرآیند دچار اشکال باشد و این مسئله می تواند عامل وقوع تشنج شود.

تشنج تغییراتی با محدودیت زمانی زودگذر در فعالیت های حرکتی و یا رفتاری است که در نتیجه فعالیتهای غیرطبیعی در مغز بوجود می آید.

اینکه تشنج تظاهرات بسیاری دارد، به این علت است که مغز مسئول دامنه وسیعی از عملکردها مـی باشـد و در طول یک تشنج ممکن است هر کدام از ایـن عملکردهـا مختل شود.

تشنج بیشتر در گـروه سـنی کودکـان و تقریبـاً در ۱۰درصد کودکان رخ میدهد. بیشتر تشنجات کودکـان دراثر اختلالات جسمی، که منشأشان خـارج از مغـز اسـت، مثل : تب بالا، عفونت، سنکوپ، صدمه به سـر، نرسـیدن اکسیژن کافی به مغز، سـموم یـا نابهنجـاریهـای ضـربان قلب ایجاد می شـوند. در اثـر تحریکـات تشـنجی ممکـن است دورههای وقفهی تنفسی نیز رخ بدهـد. علـل تشـنج تعداد کمی از کودکان روانشناسی یا روانپزشکی است. اگر سطح قند خون فرد دیابتی خیلی بالا باشـد، ممـــکن است دچار تشنــج وابستـه به دیابت شــود.

تعـدادی از کودکــان کم سن و سال هنگامی که حرارت بدنشـان افزایش ناگهـانی پیـدا کنـد، دچـار تشـنج مـی شـوند کـه تشنج همراه با تب نامیده می شـود. ایـن مـوارد صـرع محسوب نمی شوند. کمتر از یک سوم تشنجات درکودکان توسط صرع ایجاد می شود.

صرع چیست؟

صرع یک اخـتلال جسـمی اسـت کـه بـا یـک علـتعصبی در مغز شروع می شود. در واقع علامتی است کـه شخص را از اینکه مغزش گاهی اوقات خوب عمل نمی کند. آگاه می کند. اگـر ایـن اتفـاق بیافتـد، شـخص ممکن است دچار تشـنج شـود. بسـیاری از افـراد ممکـن است تنها یکبار در زندگی دچـار تشـنج شـوند، امـا ایـن بدین معنی نیست که فرد صـرع دارد، اگـر شخصـی استعداد خاصی جهت تجربه تکرار شونده تشـنجاتی کـه از مغز نشأت می گیرد داشته باشد و در واقع زمانی که دو یا چند تشنج، بدون تحریک با فاصله بیش از ۲۴ساعت رخ دهند، صرع ایجاد می شود.

صرع جدیترین اختلال عصبی در دنیاست و فراوانی آن ۱ -۲ درصد می باشد. هر فردی ممکـن اسـت در هـر سنی، نژادی و هر طبقهی اجتماعی بـه صـرع مبـتلا شـود. اینکه چرا بعضی از افـراد دچـار صـرع مـی شـوند کـاملاً مشخص نیست و می تواند علل مختلفی داشـته باشـد. امـا در بین تمام این دلایل آستانه تحمل تشـنج فـرد نقـش کلیدی بازی می کند.

  • آستانه تحمـل تشـنج، سـطح تحمـل هـر فـرد در مقاومت نسبت به شروع تشنج است هر کسـی نسـبت بـه تشنج، آستانه تحملی دارد که اگر شـرایط اقتضـا کنـد می تواند دچار تشنج شود.

آستانه تحمل تشنج هـر فـرد درسـت هماننـد سـایر خصوصیاتش قسمتی از شالوده ژنتیکـی اوسـت کـه از والدین به فرد به ارث رسیده است. شانس ابـتلا بـه صـرع در هر فرد بستگی به آستانهی تحمل تشنج هر دو والدش دارد.

اگر فردی آستانه تحمل تشنج پـائینی داشـته باشـد، احتمال اینکه بطور ناگهانی و بدون دلیل مشخص حملات تشنجی در او شروع شود زیاد است. در این بـین عوامل خارجی نیز می توانند باعث شروع تشنج شوند. درمقابل اگر فردی آستانه تحمل بالایی نسـبت بـه تشـنج داشته باشد، احتمال اینکه بطور ناگهانی دچار تشنج شود کمتر است. تشنجات این افراد بیشتر به دلیـل یـک عامـل خارجی مثل ضربه به سر آغاز می شود.

  • صرع می تواند در هر سنی شروع شـود. امـا اغلـب در کودکی بروز می کند.

تشنج تغییراتی

با محدودیت زمانی زودگذر درفعالیتهای حرکتی و یا رفتاری است که در نتیجه فعالیتهای غیرطبیعی در مغز بوجود می آید

علل مختلفی برای صرع کودکان وجود دارد. گـاهی اوقات علت صرع ایجاد آسیب در مغز در نتیجهی ضربه شدید به سر می باشد. مشـکلات حـین تولـد، یـایک عفونت جدی که روی مغز تـأثیر مـی گـذارد، مثـل مننژیت نیز می تواند عامل بوجود آمدن صرع باشـد. با توجه به این علل می توان صرع را در سه گروه مختلف دسته بندی کرد:

  • صـرع علامتی، وقتی یـک علت شناخته شده برای شروع صرع فرد وجود داشته باشـد، صـرع علامتی نامیده می شود.
  • این علل شامل: صـدمات وارده بـه سـرعفونتهای مغزی مثل مننژیت، سکته و یا گـاهی وجـود جوشگاه یا جای زخم روی مغز می باشـد. ممکـن اسـت تصویربرداری دقیق از مغز بتواند علت را مشـخص کنـد. در این گروه پاسخ بـه درمـان دارویـی از فـردی بـه فـرد دیگر متفاوت است.
  • صرع با علت ناشناخته، در گروه بزرگی از افـراد دچار صرع، هـیچ دلیـل واضـحی بـرای شـروع ناگهـانی تشنج وجود ندارد. نظر بر این است آستانه پایین تحملعلت تشنج است. این افراد اغلب اختلال دیگری ندارند، پاسخ به درمان دارویی در این افراد اغلـب خـوب اسـت.

صرع مرموز، وقتی مطرح مـی شـود کـه هـیچ علتـی برای صرع شناخته نشده باشد ولی به یک عامـل جسـمی مشکوک باشیم

روش تشخیص

اگر کودک بیش از یک بار دچار تشنج شـود اغلـب پزشک خانواده او را جهت تشخیص بـه یـک متخصـص مغز و اعصاب ارجاع خواهد داد و این متخصص معمـولاً از شرح حال پزشکی کودک و همچنین مشاهدات یـک شاهد عینی از تشنجات برای مسجل شدن تشخیص استفاده خواهد کرد. معمولاً فردی که دچار تشـنج شـده به خاطر ندارد که در طول تشنج چه اتفاقاتی بـرایش رخداده است. پاره ای از بررسیهای غیربالینی می توانند مفید باشند مثل:

آزمایش خون

 ام آر آی برش نگـاری رایانه ای

الکترو انسفالو گرافی

با وجود این، آزمایشهای بالا نمـی تواننـد تشـخیص تأیید شده و دقیقی برای صرع بگذارند. بلکه آنهـا شـاید فقط به مشخص شدن علت تشـنج کمـک کننـد. گـاهی اوقات این آزمایشهـا بـرای کودکـان دارای اخـتلالات یادگیری و رفتاری و یا کوچکترها غیرقابل تحمل ودردناک است وممکن است بـرای آرام سـازی و سـاکن نگه داشتن آنها، نیاز به ایجاد یک بیهوشـی خفیـف و یـاتجویز یک داروی آرام بخش باشد.

تشنج صرعی تظاهرات بسیاری دارد، علت این اسـتکه مغز مسئول دامنهی وسیعی از فعالیـتهـا مـی باشـد وبسته به اینکه کدام قسمت مغز درگیر باشد، هـر کـدام ازاین عملکردها در جریان تشنج ممکن است مختل شوند.انواع مختلفـی از تشـنج وجـود دارد و فـردی کـه دچـارصرع است ممکن است بیشتر از یک نوع تشنج را تجربهکند. در هر فرد کمـابیش شـدت، طـول مـدت و الگـوی تشنجات معمـولاً یکنواخـت اسـت، امـا ممکـن اسـت بـاگذشت زمان تغییر کند. اگر هـر فـرد از اتفاقـاتی کـه درطول تشنجات برایش رخ می دهد آگـاه باشـد، بـه او درشناسایی زمان وقوع، اداره و درمان صرعش کمک خواهد کرد.

تشنج موضعی

در طول این نوع تشنجات، آشفتگی در فعالیتهای مغز با درگیری یکی از قسـمتهـای مغـزآغاز می شود. این تشنجات گـاهی اوقـات تحـت عنـوان صرع موضعی شناخته می شوند. اتفاقاتی که در طول ایـن نوع تشنج برای فرد می افتد بسته به ایـن اسـت کـه کـدام قسمت از مغز تحت تأثیر قرار گرفته باشد.

 تشنج ساده موضـعی

در این تشنج نقـص در تمرکـز ایجـاد نمی شود، تشنج ممکـن اسـت بـه لـرزش هـای مـنظم دریکی از اعضا یا قسمتی از یک عضو و یـا احسـاس هـای غیرعادی مثل فرو رفتن سوزن در جای مشخصی از بـدن محدود شـود. تشـنج سـاده موضـعی گـاهی اوقـات بـه سمت انواع دیگر تشنج پیشرفت می کند و گاهی ممکن است پـیش از شـروع تشـنج علائـم هشـداری وجـود داشته باشد.

صرع موضعی پیچیده

تفاوت صرع موضعی پیچیده با تشنج ساده نسبی در این است که تمرکـز دراین نوع تشنج تحت تأثیر قرار می گیـرد طـوری کـه فـرد هیچ خاطره ای از تشنج ندارد و یا اگر دارد بسیارمحدود است. تشـنج ممکـن اسـت بـا تغییـر در آگـاهی، حرکات خودبخودی مثل ور رفتن با لباس یا بیان کـردن کلمات نامفهوم زیرزبانی، ادای جویدن را درآوردن، پریشان بـودن ذهـن و یـا گیجـی عمـومی شـناخته شـود.

گاهی شخص راجع به این مسائل صـحبت هـم مـی کنـد. صرع موضعی پیچیده معمولاً لب گیجگاهی مغز را تحت تأثیر قرار میدهد و گاهی حتی گفته می شود، فـرد مبتلا به صرع لب گیجگاهی است، اگرچه ممکـن اسـت لب پیشانی،  یا پس سـری مغـز را هـم تحـت تـأثیر قرار دهد. در بعضی افراد ، صرع موضعی گاهی، طـوری گسترش پیدا می کند که تمام مغز را در بر می گیـرد ایـن حالت ، صرع ثانویه عمومی نامیده می شود.

صرع عمومی

در این تشنجات تمام مغز درگیر است و کاهش عمده در هوشیاری ایجاد شده اسـت. اغلـب بـدون هـیچ علائم هشداری یا زنگ خطری آغاز شده و فرد معمـولاًخاطره ای از اتفاقاتی که افتاده ندارد. ایـن تشـنج ممکـن است یکی از اشکال زیر را به همراه داشته باشد.

صرع عمومی (تونیک- کلونیک)

این بیماری که گاهی اوقات صرع بزرگ نامیده مـی شـود. در ابتـدای تشـنج ماهیچه های فرد منقبض شده و گاهی بـه زمـین مـی افتـد، سپس ماهیچه هایش پشت سر هم منبسط و منقـبض شـده که این باعث تکان خوردن و ایجاد حالت لرزش در فرد می شود. در شروع تشنج فرد ممکن است زبانش را گـازبگیرد یا جیغ بکشد. گاهی تنفس کند شده و یـا شـخص دچار بی اختیاری ادرار می شود. بعد از تشنج فرد اغلـب احساس خستگی، گیجی یا سردرد می کند و شاید نیاز به استراحت مطلق داشته باشد.

 تشنج تونیک

تشنج تونیک کل بدن خشک شده بدون اینکه مانند حالت قبلـی حالـت لـرزش ایجـاد شـود. فـرد گاهی روی زمین می افتد که این مسئله باعث، بالا رفـتن احتمال خطر ناشی از آسیب دیدگی می شود اما سـرعت بازگشت به بهبودی عمومی بالاست.

تشنج آتونیک

گاهی اوقات با عنوان حمله سـقوط نیز شناخته میشود. ناگهان قدرت ماهیچـه افـت کـرده وشخص به زمـین مـیافتـد. در ایـن نـوع صـرع نیـز خطـرآسیب دیدگی زیاد است.

تشنج میوکلونیک

به صورت تکانه ای کوتاه وغیرمنتظره در یک اندام یا بیشتر (پرش اندامهـا) و اغلـب مدت کوتاهی پس از بیدار شدن از خواب رخ مـیدهـد. می تواند به تنهایی یا همراه با دیگر انـواع صـرع عمـومی باشد.

صرع غیاب

اغلب در کودکان اتفاق مـی افتـد . بـه آن صرع کوچک هم می گویند. برای لحظـه کوتـاهی در تمرکز فرد وقفه ایجـاد شـده و در آن زمـان واکنشـی نشان نمیدهد گاهی به تزده و مات است و هیچ علامت مشخصه دیگری (بجز گاهی اوقات برهم زدن پلکها) ندارد.

صرع غیاب اغلب تنها یکی دو ثانیه طول می کشـد ومعمولاً پنهانی است و توجه کسی را جلب نمی کند. بعضی تشـنجات در هیچکـدام از دسـته بنـدی بـالا قرار نمی گیرنـد، بـه ایـن دسـته از تشـنجات، صـرع هـای دسته بندی نشده گفته می شود.

بعضی از افـراد نیـز صـرع را در زمـان خـواب تجربـه می کنند. این تشنجات اغلب شب هنگام رخ می دهد، بـه همین علت به آن ها صرع شبانه می گویند. اگر فـرد درطــول روز بخوابــد، ایــن تشــنجات در طــول روز می توانند رخ دهند.

صرع پای دار

بیشتر تشنجات برای مدت زمان مشخصی در هر فرد طول می کشد و اغلب به میـل خـود خاتمه می یابد. گرچه در پاره ای شرایط، تشنجات خـودبخود محدود شـونده نیسـتند و متوقـف نمـی شـوند و یـا یک تشنج بلافاصله پس از تشنج دیگر( بدون هیچ دوره آرامش در بین این دو تشنج) به وجـود مـی آیـد، این وضـعیت بعنـوان صـرع پایـدار نامیـده مـی شـود و می تواند در هر نوعی از تشنج به وقوع بپیوندد. این مسئله فوریتی پزش کی است و اگر با یک صرع تونیک کلونیــک همــراه باشــد، اقــدامات پیشــگیرانه پزشــکی ضروری است. اگر صرع ۳-۲ دقیقه بیشتر از حالت عادی و کلاً بیش از ۵ دقیقه طول کشید بایـد شـخص را به پزشک رسانید.

آغازگرهای تشنج

در بعضی افراد تشنج با تحریک آشـکاری آغـاز مـیشود که از فردی به فرد دیگـر متفـاوت اسـت. شناسـاییاینآغازگرها میتواند در برخوردار بودن از موقعیت های تشنج زا کمک کند. بعضی از این آغازگرها شـامل: کـم خوابی، اضطراب، الکل یا حتی خاموش و روشن شـدن نور هستند. اگر آغازگر تشنج چشمک زدن نور باشد این صـرع، صرع حساس به نور نامیده می شود.

سوال خود را مطرح کنید :


پاسخی بگذارید