راههای درمان بیماری صرع

داروهای ضدصـرع

بـیش ازهفتاد درصد  مبتلایان، با داروهای ضدصرع کنترل می شود. ایـن داروها جلوی وقوع تشنج را می گیرد اما صرع را درمـان نمی کند. این دارو انواع متعـددی دارنـد و داروی مـورداستفاده در فرد بستگی به نوع تشنجی دارد که فرد بـه آن مبتلاست.

در بعضی افراد استعداد ابتلا به تشـنج در طـول زمـانکاهش پیدا مـی کنـد و ممکـن اسـت ایـن افـراد بتواننـد داروهایشان را قطع کنند و دسته ای دیگر از افـراد شـایدمدتی طولانی تا زمانی که تشنج شان متوقف شود نیاز به دریافت دارو داشته باشـند. ایـن موضـوع زمـانی رخ مـیدهد که یک علت زمینه ای مثل جای زخم، عامل تشـنج بوده و هنوز باقی مانده باشد و شاید بعضی از افراد صرعشان کاملاً کنترل نشـود. آنهـا بایـد تـا آنجـایی کـه امکان دارد مناسبترین درمان را برای همان نوع تشنجی که به آن مبتلا هستند، دریافت کنند.

اگر شخصی به درمان دارویی پاسـخ ندهـد، راههـای درمانی دیگری هم وجـود دارد کـه ممکـن اسـت بـرای همه اشخاص مناسب نباشد

اگر چه صرع بیش تر کودک ان مبتلا به صرع با داروهای ضد صرع درمان می شوند. همانطور که پیشـترگفته شد، این داروها صرع را درمان نخواهند کـرد بلکـه  تنها، هدف پیشگیری از وقوع تشنج است. با یک دارویصحیح یا ترکیبی از داروهای تجویز شده، تعداد زیـادیاز این افراد تشنج نمیکنند. مثل تمام داروها، ایـن گـروهاز داروها نیز، در بعضی افراد باعث عـوارض جـانبی مـی شوند. این مسئله معمولاً پس از مدتی از بین خواهد رفت و یا با تنظیم شدن مقدار دارو کم خواهد شد. درصورت نیاز و وجود مشکل باید با داروساز و یـا پزشـک مشورت کـرد. رژیـم دارویـی نبایـد بـدون نظـر پزشـک متوقف شود یا تغییر کند.

  • جراحی در صرع: در گروه انـدکی از مبتلایـانبه ویژه افراد دچار صرع موضـعی ممکـن اسـت جراحـیمفید باشد.
  • تحریک عصب جمجمه ای واگ: تحریک عصب واگ درمان نسـبتاً جدیـدی بـرای صـرع اسـت و کمک می کند تا تعداد، طول مـدت و شـدت تشـنجات فرد کاهش پیدا کند.

در این روش تحریک الکتریکـی خفیفـی در عصـب واگ چپ، ایجاد می شود، این روش فرد را معالجه نمـی کند و شخص اغلب نیاز به تکرار این درمان دارد

رژیم کتونزاد: برای کودکانی که تشنجاتشان توسط دارو کنترل نمی شود روش کمک کننده دیگـراستفاده از رژیم کتونی (استفاده از مقـدار زیـاد چربـی ومقدار کـم کربوهیـدرات در رژیـم غـذایی ) اسـت. ایـن رژیم اغلب توسط مشاور کودک توصیه شده و کودکی که این رژیم را دریافت مـی کنـد، بایـد همزمـان توسـط یک مشاور و یـک متخصـص تغذیـه از نزدیـک کنتـرل شود.

 اگر صرعی خوب به درمان پاسخ دهد، خوشخیم توصیف می شود. صرع خوشخیم، با بزرگتـرشدن کودک ممکن است از بین برود، اما پاره ای مواقـع صرع سخت تر به درمان پاسخ داده و مشکلات جسمی واختلالات یادگیری و رفتاری در پی دارد.

چه اقداماتی می توان برای پیشگیری از تشنج انجام داد؟

وقوع تشنج در بعضی از کودکان وابسـته بـه آغـازگرمشخصی همچون استرس- هیجـان زدگـی شـدید- کـمخوابی یا بیحوصلگی است. یادداشت برداری از نحوه تشنجات، اتفاقات و حـالاتی کـه بـرای شـخص پـیش ازتشنج بوقوع پیوسته، در تفهیم نحوه شروع تشنجات مفیدبوده حتی الامکان دوری گزیـدن از ایـن موقعیـتهـا درکاهش فراوانی حملات کمک کننده است.

تأثیر زمان بر صرع

با بزرگ شـدن کـودک تغییراتـی در نـوع و فراوانـی حملات ایجاد می شود. صرع بعضی از کودکان با افزایش سن (اواسط دهه دوم عمر) ضعیف می شود. ایـن مسئله تقلیـل خودبخـودی نامیـده مـی شـود. انـواعی از صرع مثل صرع غیاب کودکی و صرع خوش خیم تا بزرگسالی ادامه نخواهند یافت.

در بعضی از دختران مبتلا، حملات صرعی بـا شـروع دوره ماهانه تغییر کرده و فراوانی اش حول و هوش این زمان بیشتر می شود. برای کمک به این افراد در این زمان خاص، گاهی لازم است پزشک تغییراتـی در داروهـ ی مصرفی آنها بدهد.

تأثیر صرع بر زندگی فرد

صرع حتی با کنترل شدن، گاهی تا آخر عمر متوقف نمی شود. بنـابراین، ابـتلا بـه تشـنج و بـازگو کـردن ایـن مسئله که شما صـرع داریـد از طـرف پزشـک بـه بیمـار، برای نخستین بار به گونه های مختلفی فرد را تحت تـأثیرقرار می دهد. اغلب مردم اطلاعات ناچیز یا نادرسـتی درمورد صرع دارند. دادن اطلاع راجـع بـه صـرع، صـحبت کردن راجع بـه مشـکلات آنهـا و مسـائلی کـه نگرانشـان می کند، بـه ایشـان در راحـت تـر روبـرو شـدن بـا صـرع کمک می کند.

اگر صرع ادامه پیدا کنـد ممکـن اسـت بـر قسـمتی اززندگی روزمره فرد تأثیر بگذارد. در این مواقع جهـت کاهش عوارض و مشکلات، حتی الامکان پاره ای اقدامات عملی با تأکید بر تواناییهـای شـخص بـه جـای تمرکز روی نقاط منفی کاملاً کمک کننده است.

بسیاری از این افراد با پرهیز از آغازگرها و موقعیتهـای تشنجزا، قادرند تشنجاتشـان را در پـایینتـرین حـد نگـاهدارند. در واقـع ایـن افـراد، بـه آغازگرهـای تشنجاتشـان کاملاً واقفند. ایـن آغازگرهـا شـامل: کـمخـوابی- قـرارگ رفتن در مواقعی هیجان زا و همچنین مصرف نکردن دارو هستند.

تأثیر صرع بر زندگی عادی فرد

بیشتر کودکان دچار صرع میتوانند در فعالیـتهـایی که دیگر کودکان هـم سـن و سالشـان انجـام مـی دهنـد، شرکت کنند. اقـدامات احتیـاطی سـاده در فعالیـتهـایی مثل شنا و موتورسواری، میتواند شـرایط را بـرای افـراد مبتلا امن تر کنـد. تماشـای تلویزیـون و اسـتفاده از رایانـه برای این افراد بلامانع است، مگـر در گـروه انـدکی کـه آغازگر حملات صرع، جرقه زدن و یا خاموش و روشنشدن نور باشد. این نوع صرع با عنوان صـرع حسـاس بـه نور نام گذاری شده است.

این مشکل معمولاً در آزمایشEEG  مشخص می شود و اغلب با دارو درمانپذیر است اگر کودک دچار صرع حساس به نور باشد، نیاز به اقدامات احتیاطی بیشـتر دارد. گروه بزرگی از افراد مبتلا، بدون اینکه احتمال وقوع حمله در آنها بیشتر شود، می توانند تلویزیون تماشا کرده و از رایانه استفاده کنند.

ورزش و فعالیت جسمی

فعالیت جسمی سـهم بسـزایی در سـلامت فیزیکـی ودفاعی دارد. زیرا می تواند کارکرد قلب را بهبود بخشیده و منافع روانی بسیاری ( از قبیل بالا بردن اعتماد به نفس وبهبود روابط اجتمـاعی) را بـه ارمغـان آورد. کسـانی کـه ورزش می کنند هشیارترند و ابراز می کننـد کـه احسـاس خوشایند و خوبی پس از تمرینات خود دارند. قابل توجه است که پژوهش گران طی یک بررسی علمی ابرازکرده اند که فعالیت جسمی حتی ممکن است از تشنجات بکاهد.

با وجود این، دچار صرع پیش از شروع یک برنامه ورزشی جدی باید با پزشک خود مشـورت کنـد. امـا درحذف فعالیت هایی که احتمالاً به نظـر کمـی خطرنـاک می رسـند عجلـه زیـاده از حـد لزومـی نـدارد. مطمئنـاً کوهنوردی- شیرجه- گلایدرسواری و مســابقات اتومبیل رانی برای مبتلایان به صرع اصلاً خوب نیسـت و ورزشهای سنگین و پر برخورد مثل فوتبال، هاکی، کشتی یا بوکس و ژیمناستیک می توانند از جهاتی موجب صدمه به فرد مصروع شوند.

محروم کردن فرد ازفعالیتهای جسمی بستگی به ۲ نکته دارد:

 نخست میزانی که تشنج فرد تحت کنترل قرار گرفته و دوم نوع تشنجاتی که فرد به آنها مبتلا است.

شنا در اغلب موارد تا زمانی که نکات ایمنی را رعایت کنند کاملاً خوب و بی خطـر اسـت. مبتلایـان بـه صرع باید در حضور یـک نجـات غریـق شـنا کننـد و در مواقع شنا در دریاچه و دریا در صورت لزوم با فردی که فن شنا و نجات غریقی را می داند همراه باشند.

یادگیری

بیشتر این کودکان هوش و قدرت یادگیری مشـابه بـادیگر کودکان دارند و در فعالیتهـای عـادی مـدارس ودانشگاهها شرکت مـی کننـد. اگـر چـه، حمـلات مکـررممکن است در یـادگیری روزانـه کودکـان ایجـاد وقفـه کند.

بیشتر کودکان دچار صرع می توانند به خوبی در میان دانشآموزان و مدارس معمولی به تحصـیل بپردازنـد امـا اگر صـرع همـراه بـا کـم تـوانی ذهنـی شـدید و یـا دیگـرنقایص مغزی مثل فلج مغزی (CP) باشـد، بهتـر اسـت بـا صلاحدید کارشناسان پزشکی و روانشناسـی در مـدارسویژه تحصیل کنند.

در جریان گذاشتن اولیای مدرسه و مطلع بودن ایشاناز اینکه فرزند شما دچار صرع است مفیـد واقـع خواهـدشد، شاید افـرادی در مدرسـه حضـور داشـته باشـند کـه صرع را بشناسند و بتوانند در زمان وقوع حمله به مدیریت آن کمک کننـد. البتـه نحـوه مـدیریت تشـنج بستگی به نوع صـرع کـودک دارد و در برخـی از انـواعصرع، حملات ممکن است بسیار نامحسـوس و غیرقابـل شناسایی باشد و توجه اولیای مدرسه را جلب نکند. به طور کلی آگاهی کسانی که زمانی را با کـودک شـما سـپری می کنند از ابتلای او به صرع کمک کننده است.

اگر کودک در اثر صرع دچار اختلال یادگیری شده باشد، نیاز به کمکهای اضافی در مدرسه دارد و یا بایـد در مدارسی نام نویسی شـود کـه معلمـان آمـوزش دیـده دارد.

اختلال رفتار

معمولاً ابتلای به صرع و اسـتفاده از داروی ضدصـرع هیچ تأثیری بر رفتار این کودکان ندارد. تغییرات رفتاری و مشکلات مربوط بدون توجه به ابتلای به صرع می تواند در بسیاری از مراحـل رشـد کودکـان بـه وقـوع بپیوندد و بعضی از والدین در فواصل زمانی خاص متوجه تغییرات در خلـق و خـو و رفتـار کودکشـان مثـل بداخلاقی- تحریک پذیری یا گوشه گیری می شوند. بـاوجود این در پاره ای از کودکان داشتن این احساس کهچرا دچار صرع هستند، ممکن اسـت در رفتارشـان مـؤثرباشد. گاهی تحریک پذیری و یا بیش فعـالی، عارضـه جانبی بعضی از داروهای ضدصرع است که البته احتمال بسیار اندکی در این رابطه وجود دارد.

گاهی برای والدین افراد دچار صرع ایـن سـئوال پـیش مـی آیـد کـهشانس ابتلای فرزندان دیگرشان بـه صـرع چقـدر اسـت؟

در جواب باید گفت: ممکن است وارثت در صرع مـؤثر باشد و لی هنوز عاملیـت آن در تمـام انـواع صـرع ثابـت نشده و جز در مـوارد جزئـی ژن مربـوط شناسـایی نشـده است. با وجود این، گفته می شود به خصوص اگر علـت عضوی و ساختمانی مغز برای صرع وجـود نداشـته باشـد احتمال دخالت ژنتیک زیـاد اسـت و همچنـین آسـتانه تحمل تشـنج، ممکـن اسـت از راه ژنتیـک از والـدین بـه فرزندان منتقل شود. با وجود این، داشتن آستانه تحمل پایین بدین معنی نیست که همیشـه تشـنج بـروز پیـدا مـی کند، دیگر کودکان این خانواده نیز ممکن است، آسـتانه تحمل مشابهی داشته باشند اما لزوماً دچار تشـنج و دچـارصرع نمی شوند.

مادری که دچار صرع اسـت نسـبت بـه سـایر مـادران شانس بیشتری بـرای بـه دنیـا آوردن فرزنـد دارای صـرع دارد. این مادر سه برابر بیشتر از افراد عادی دیگر شـانس داشتن کودک مبتلا را دارد، اگر پدر دچـار صـرع باشـد ۵/۱ برابــر افــراد عــادی ایــن شــانس وجــود دارد کــه فرزندانش دچار صرع شوند. حال اگر هر دو والـد دچـارصرع باشند این شانس بسیار زیادتر می شود.

برخورد نوجوانان مبتلا متفاوت است. شب دیرخوابیدن، فشارهای روانی و هیجانی و تمایل بـه اسـتفاده از مواد غذایی خاص، اغلب در دوره نوجوانی گریز ناپذیر است. این موضوع ممکن است موجب بیشتر شدن دفعات تشنج شود. برای نوجوانان، دچار تشنجهای مکرریا عوارض جانبی دارو شدن خوشـایند نیسـت و یـا حتـی می تواند مشکلاتی در روابط اجتماعی شان بوجـود آورد و شاید این مسئله باعث شود که نوجوان مراجعات دوره ای به پزشک یا حتی درمان دارویـی اش را متوقـف کند. اغلب اوقــات، تشویق والــدین به از ســرگیری مراجعات یا درمان، صحبت کردن با افــراد دارای صلاحیت، مطالعه و شناخت درست صرع کمک کننـده است.

در صورت بروز تشنج، بـه عنـوان یـک فـرد مشـاهده کننده چه اقداماتی می توانیم انجام دهیم؟ بیشتر تشنجات بدون هیچ علامت هشداردهنده ای رخ مـی دهنـد. زمـان کوتاهی ط ول م یکش ند و ب دون ه یچ درم ان خاصی متوقف می شوند. ممکن است فرد دچار آسـیب دیـدگی شود. اما بیشـتر افـراد دچـار دردسـر جـدی نمـیشـوند ومعمولاً نیازی به مراجعه به بیمارستان و ملاقات با پزشکندارند. باید بدانیم، تشنج را نه میتوان متوقف کرد و نـه می توان آن را تعدیل کرد بنابراین بهترین چاره این است که راهنماییهای زیر را بکار بریم:

بیشتر اوقات فرد مبتلا به علت گیجی و عدم تمرکز بهیاد نـدارد کـه در زمـان تشـنج چـه اتفاقـاتی افتـاده. فـرد مشاهده کننده باید اطلاعات حیاتی و بسیار مهم را بـرای پزشک عمومی یا متخصص اعصـاب و روان ثبـت کنـد. این مسئله، در جهت تشخیص و شناسایی نوع صرع بسیارکمک کننده است و در جهت تجـویز داروی ضدصـرع مناسب به پزشک کمک شایانی خواهد کرد.

در طول تشنج :

  • سعی کنید خونسردی خود را حفظ کنید.
  • زمان را کنترل کنید، بدانیـد تشـنج چـه مـدت طـول کشیده تا اگر لازم شد اورژانسهای پزشکی را آماده کنید.
  • از شلوغ شدن اطراف فرد جلوگیری کنید.
  • جهت پیشـگیری از آسـیب دیـدگی، شـئ نـرم مثـل ژاکت یا بالش زیر سر فرد بگذارید.
  • تنها در صورتی فـرد را جابجـا کنیـد کـه در مکـانیخطرناک مثل داخل یک جاده یا لبه یـک پرتگـاه، قـرارداشته باشد.
  • هیچگاه اقـدام بـه مهـار یـا محـدود کـردن حرکـاتتشنجی فرد نکنید، چون ممکـن اسـت بـه او یـا خودتـانصدمه بزنید.
  • برای جلوگیری از گاز گرفتن زبان، هیچ چیز داخـلدهان فرد نگذارید. چون فقط گـاهی آن هـم چنـد ثانیـها ول تشنج (کـه شـاید شـما هنـوز از وقـوع تشـنج اطـلاعحاصل نکرده باشید) خطـر جویـدن زبـان وجـود دارد وممکن است شما با این کار فقط به دندان های فرد صدمه

بزنید.

  • دقت کنید هیچ لباسی محکم اطراف گردن او حلقـه نشده باشد، این شامل گردنبند هم می شود.

وقتی تکانهای تشنجی متوقف شد

  • شــخص را از موقعیــت قبلــی بــه مکــانی جهــت استراحت منتقل کنید.
  • آب دهان خارج شده را از کنار لب ها پاک کـردهو اگر هنوز تنفس کند است، کنترل کنید چیزی مثل غذایا دندان مصنوعی راه هوایی فرد را مسدود نکرده باشد.
  • تا آنجا کـه مـی توانیـد در کـاهش نـاراحتی بیمـارسعی کنید. اگر فرد دچار بی اختیاری ادرار شده تا آنجـاکه ممکن است با دلسوزی با مسئله برخورد کنید.
  • کنار فرد بمانید و بـه او اطمینـان بدهیـد کـه کـاملاًمراقب او خواهید بود.
  • تا زمانی که کاملاً بهبود نیافته، چیزی برای خوردنیا آشامیدن به او ندهید.

مشاهده تشنج معمولاً بسیار ناراحت کننده اسـت، امـافردی که تشنج کرده اسـت، درد نـدارد و بعـد از تشـنج اصلاً چیزی به خاطر نمیآورد و یـا خـاطره انـدکی ازآنچه اتفاق افتاده است خواهد داشـت. در ابتـدای تشـنج فرد ممکن است جیغ بکشد. چون هوای داخل ریـه هـا ازمیان تارآواها با فشار خارج می شود. همچنـین در ابتـدای تشنج تنفس ممکن است دچـار وقفـه شـده و فـرد کمـی کبود شود. این امر به نظر خطرناک میرسد اما معمـــولاًتنفس عادی از ســرگرفته خواهد شد. همانطور که گفته شد در ثانیه های ابتدایی تشنج، فرد ممکن است زبانش را گاز بگیرد.

در چه صورت باید فوریتهای پزشکی درخواستشود؟

  • فرد در طول تشنج خودش را شـدیداً مجـروح کـردهباشد.
  • پس از تشنج دچار اشکال در تنفس باشد.
  • تشنج بلافاصله پس از تشنج دیگـری بـروز مـیکنـد

در صورتی که در فاصله بین این دو تشنج به بودیکامل حاصل نشده باشد.

  • اگر تشنج بیش از اندازه طولانی شده باشد (درصورت امکان، بهتر است این افراد با خود کارتی را کـه روی آن طول مـدت زمـانی را کـه معمـولاً تشـنج طـول می کشد نوشته شده ، حمـل کننـد. یـا تشـنج بیشـتر از ۵ثانیه طول کشیده باشد و یا شـما از اینکـه معمـولاً تشـنج چقدر طول می کشد، اطلاع نداشته باشید. این اولین بار است که فرد دچار تشنج شده باشد.

اگر شاهد تشنج فرد دچار صرع بودید چه باید بکنید؟

چون فرد مبتلا معمولاً به خاطر ندارد که حـین تشـنج چه اتفاقی برایش افتاده، بهتر است فـرد مشـاهده کننـده، اطلاعات حیاتی و بسیار مهم را بـرای پزشـک فـرد ثبـت کند. اطلاعات زیر کمک کننده خواهند بود.

  • زمان و روز وقوع تشنج را جایی ثبت کنید.
  • شخص کجا بود؟ در حال چه فعالیتی بود؟
  • آیا فرد به هیچ احسـاس غیرطبیعـی مثـل بـوی بـد یـا مزه بد اشاره کرده بود؟
  • آیا شما متوجه هیچ تغییر خلقی در فرد مثل هیجـان-زدگی- اضطراب یا عصبانیت نشدید؟
  • چه چیز توجه شما را به تشـنج جلـب کـرد؟ صـدای افتادن شخص یا حرکات بدنی غیرعـادی مثـل چرخیـدن چشم ها یا تکان دادن سر.
  • آیا تشنج بدون هیچ علامت هشداردهندهای رخ داد؟
  • آیا اختلال در تمرکز یا هوشیاری وجود داشت؟
  • آیا متوجه تغییر رنگ مثل رنگ پریـدگی- کبـودی یا سرخی در هـر جـای بـدن، مثـل صـورت- گونـه هـا ودستها نشدید؟ اگر بله، کدام قسمت ها درگیر بوده؟- آیا هیچ قسمتی از بدن فرد دچار خشکی- انقبـاض-پرش ناگهانی یا تیـک نشـد؟ اگـر بلـه کـدام قسـمت هـادرگیر بود؟
  • آیا تنفس شخص تغییر کرده بود؟
  • آیا شخص رفتار خاصی مثل ادای کلمات نـامفهوم-چرخیدن دور خود و بـازی کـردن بـا لبـاسهـایش را ازخود نشان میداد؟
  • تشنج چقدر طول کشید؟
  • آیا شخص هوشیار بود؟
  • آیا زبانش را گاز گرفته بود؟
  • پس از پایـان تشـنج حـالش چطـور بـود؟ آیـا دلـش میخواست بخوابد؟ اگر بله برای چه مدتی خوابید؟- چقدر طول کشید تا شخص قادر بـه انجـام فعالیـت-های طبیعی اش شد؟
  • مشاهدات مهم دیگری داشتید؟

برای کمک به فرد مصروع چه باید بدانیم؟

آگاهی از اطلاعات زیر شما را قادر خواهد کـرد کـه در طول تشنج فرد به او کمک کنید و بتوانید در صورت نیاز جزئیات واقعه را برای اعضای گـروه پزشـکی بـازگوکنید.

  • فرد مبتلا به چه نوع تشنجی است؟
  • معمولاً تشنج او چه مدت طول می کشد؟ تشنج هـای صرعی اغلب خودشان متوقف می شوند. اگـر چـه طـولم دت تشنج از فردی بـه فـرد دیگـر متفـاوت اسـت ولـی ممکن است در گروهی از افراد با هم مشابه باشد.
  • آیا فرد تاریخچهای از وقوع صرع پایدار داشته است؟
  • چه مدت طـول مـیکشـد تـا شـخص پـس از تشـنج کاملاً به حالت عادی بازگردد؟

بعضی از افراد بعد از تشـنج کـاملاً عـادی هسـتند ولـی بعضی دیگر ممکن است گـیج و سـرگردان باشـند، ایـن افراد لازم اسـت بـرای ایمنـی بیشـتر بـرای مـدتی همـراه داشته باشند.

  • فاصله بین دو تشنج معمولاً چقدر است؟
  • آیا برای شروع تشنج آغازگری وجود دارد؟
  • تحت درمان با چه داروهایی است و چـه موقـع دارو را مصرف میکند؟

 

 

 

سوال خود را مطرح کنید :


پاسخی بگذارید