درباره سردرد خوشه ای چه می دانید؟

سردردهای خوشه‌ای که با الگوها یا خوشه ­های چرخه­ ای اتفاق می‌افتد، یکی از دردناک‌ترین انواع سردرد می‌باشد. سردرد خوشه‌ای با درد شدیدی که در داخل یا اطراف یک چشم یا یک طرف سر ایجاد می‌ شود.

چرا سردرد خوشه ای؟

حملات مکرر سردرد که با عنوان دوره‌های خوشه‌ای سردرد شناخته می‌شود، می‌تواند از چند هفته تا چند ماه ادامه داشته باشد و معمولاً بعد از آن یک دوره بهبودی موقتی وجود دارد که سردردها متوقف می‌شود. در طی این دوره که می‌تواند تا چند ماه و گاهی اوقات تا چند سال ادامه داشته باشد، هیچ سردردی برای بیمار اتفاق نمی‌افتد.

شدت درد

سردرد خوشه ای می تواند به اندازه ای شدید باشد که توانایی انجام کار های روزانه و فعالیت های کاری و یا درسی را از فرد بگیرد. اغلب این سردرد به عنوان بدترین نوع سردرد شناخته می شود.

سن شروع سردرد خوشه ای

با بالاتر رفتن سن، فاصله بین بروز دوره های خوشه ای بیشتر می شود و از یک سن خاص به بالا ممکن است دیگر شما به سردرد خوشه ای دچار نشوید.

خطر سردرد خوشه ای

خوشبختانه سردرد خوشه‌ای عارضه نادری است و جان بیمار را تهدید نمی‌کند. درمان این عارضه می‌تواند موجب کاهش دوره و شدت سردردها شود. علاوه بر آن، داروهایی برای کاهش تعداد حملات سردردهای خوشه‌ای وجود دارد. بسیاری از علائم سردرد خوشه ای با سایر انواع سر درد‌ مشابه است (مانند سردرد‌های تنشی، میگرن، سردرد هورمونی و سردرد پشت سر و گردن) برای انجام دادن تشخیص صحیح لازم است.

علت سردرد خوشه ای

پژوهشگران هنوز در مورد علت سردرد خوشه ای مطمئن نیستند. این سردردها ارثی هستند اما هنوز مشخص نیست که چرا برخی از افراد به این بیماری دچار می شوند و برخی دیگر از مواجه با این سردرد در امان خواهند ماند. علت دقیق سردردهای خوشه‌ای ناشناخته است، اما الگوی وقوع این سردردها نشان می‌دهد که اختلال در ساعت بیولوژیکی بدن (هیپوتالاموس) می‌تواند در بروز آن نقش داشته باشد.

سردرد خوشه‌ای برخلاف میگرن و سردرد تنشی ، معمولاً ارتباطی با عوامل تحریک کننده مانند غذاها، تغییرات هورمونی یا استرس ندارد. سایر محرک‌های احتمالی برای سردرد خوشه‌ای شامل بعضی از داروها از جمله نیتروگلیسرین می‌باشد. این دارو برای درمان بیماری‌های قلبی استفاده می‌شود.

مطالب پیشنهادی:  روش های درمان فلج صورت (بلز پالسی)

علائم سردرد خوشه ای 

علامت اصلی سردرد خوشه ای، درد شدید، عمیق و متمرکز (شبیه به روشن کردن یک شعله در سر) در یک طرف سر می باشد. درد تا شقیقه ها و چشم ها نیز گسترش می یابد. ممکن است چشم شما قرمز شده، آبریزش و پف داشته باشد. ممکن است پلک ها سنگین شوند و شما با آبریزش و یا گرفتگی بینی (سوراخ مخالف طرفی از سر که درد می کند) مواجه شوید.

معمولا درد به سرعت شدید می شود. سردرد خوشه ای در مدت ۵ تا ۱۰ دقیقه بعد از شروع شدن سر درد شدید می شود و می تواند ۳۰ دقیقه و یا حتی مدت زمانی بیشتر به همین شدت طول بکشد.

معمولا سردرد خوشه ای هر روز سر یک ساعت مشخص بروز می کند. البته ممکن است در هر زمان دیگری نیز رخ بدهد. حتی احتمال دارد که در طول روز با یک تا ۸ دفعه سردرد خوشه ای مواجه شوید.

حملات سردرد خوشه‌ای معمولاً خیلی سریع و بدون مقدمه اتفاق می‌افتد. هر چند ممکن است ابتدا نوعی حالت تهوع یا سرگردانی شبیه به سردردهای میگرنی در شما ایجاد شود.

شایع‌ترین نشانه‌ها و علائم یک سردرد خوشه‌ای عبارت است از:

  • درد شدید و آزار دهنده که معمولاً در داخل یا اطراف یک چشم متمرکز شده است، اما ممکن است به سایر قسمت‌های سر، صورت، گردن و شانه‌ها نیز کشیده شود.
  • سردرد یک طرفه
  • بی‌قراری و تشویش
  • ریزش شدید اشک
  • قرمزی چشم در یک طرف سر
  • گرفتگی یا آبریزش بینی در یک طرف سر
  • عرق شدید در پیشانی یا صورت
  • رنگ‌پریدگی یا برافروختگی صورت
  • ورم اطراف چشم در یک طرف سر
  • افتادگی پلک

افراد مبتلا به سردردهای خوشه‌ای برخلاف افرادی که به سردردهای میگرنی دچار می‌شوند، با بی‌قراری به اطراف خود قدم می‌زنند یا می‌نشینند و مرتب به عقب و جلو حرکت می‌کنند. بعضی از علائم سردرد عصبی و میگرن از جمله حساسیت به نور و صدا ممکن است در سردرد خوشه‌ای هم اتفاق بیفتد که البته فقط در یک طرف سر خواهد بود.

مطالب پیشنهادی:  تست نوار مغز و کاربرد آن در تشخیص بیماری!

سردردهای خوشه‌ای مزمن

دوره سردردهای خوشه‌ای مزمن می‌تواند تا بیش از یک سال ادامه داشته باشد و دوره بدون درد هم ممکن است حتی کمتر از یک ماه باشد. در طی دوره سردردهای خوشه‌ای:

  • سردرد معمولاً هر روز و گاهی چند بار در یک روز اتفاق می‌افتد.
  • هر حمله سردرد می‌تواند از ۱۵ دقیقه تا ۳ ساعت طول بکشد.
  • سردردها غالباً در یک ساعت خاصی در هر روز اتفاق می‌افتد.
  • اغلب سردردها در هنگام شب و معمولاً یک تا دو ساعت بعد از خوابیدن اتفاق می‌افتد.

تشخیص سردرد خوشه ای 

تشخیص سردرد خوشه‌ای بر اساس شرح حال و توصیفات شما از سردردها از جمله موقعیت و شدت سردردها و علائم همراه با آن انجام می‌شود.

پزشک شما سعی می‌کند با استفاده از روش‌های خاصی به نوع و علت سردرد شما پی ببرد. مهم‌ترین روش‌های مورد استفاده برای تشخیص این عارضه شامل موارد زیر است.

آزمایشات نورولوژیکی

پزشک شما می‌تواند با انجام یک آزمایش نورولوژیکی، نشانه‌های فیزیکی مربوط به یک سردرد خوشه‌ای را شناسایی کندبرای این منظور پزشک از یک سری از عمل‌ها و روش‌های خاص برای ارزیابی عملکرد مغز شما استفاده می‌کند که از آن جمله می‌توان به تست قدرت حس، رفلکس‌ها و پاسخ به محرک‌های عصبی اشاره کرد.

آزمایش‌های عکسبرداری

اگر سردردهای شما خیلی پیچیده و غیرطبیعی باشد و یا در آزمایش‌های نورولوژیکی شما نتایج غیرمعمولی حاصل شود، احتمالاً پزشک از آزمایش‌های عکسبرداری (مانند سی تی اسکن و ام آر آی) برای تشخیص سایر علل خطرناک سردرد از جمله تومور یا آنوریسم مغزی استفاده کند.

پیشگیری از سردرد خوشه ای

هیچ گونه درمانی برای سردرد خوشه ای وجود ندارد و شما نمی توانید برای پیشگیری از شروع دوره خوشه ای کاری انجام دهید. اما با شروع شدن سردرد، ممکن است بتوانید با مصرف دارو از تعداد دفعات بروز سردرد ها و یا طول دوره خوشه ای بکاهید. شما باید این دارو ها را در طول دوره خوشه ای و به صورت روزانه مصرف کنید.

مطالب پیشنهادی:  شناخت بیماری صرع و علائم آن

برخی کارهای خاص وجود دارند که ممکن است تعداد دفعات بروز سردرد در طول یک دوره خوشه ای را افزایش دهند. به این عوامل محرک گفته می شود. اجتناب کردن از این گونه کارها ممکن است در پیشگیری از سردرد به شما کمک کند. این محرک ها عبارتند از:

  • مصرف الکل
  • مشکلات خواب. بهتر است هر روز سر یک ساعت مشخص به تختخواب بروید و سر یک ساعت مشخص بیدار شوید. از چرت زدن در طول روز اجتناب کنید.
  • افزایش درجه حرارت بدن که می تواند به علت ورزش کردن، حمام آب گرم و یا عصبانیت به وجود بیاید.
  • نیترات ها. این مواد در شراب، گوشت دودی، پنیر های چند ساله و برخی دارو ها وجود دارند.
  • حساسیت هایی مانند حساسیت های فصلی می توانند باعث شروع شدن سردرد شوند.

یادداشت کردن زمان شروع شدن سردرد و علت شروع آن، شدت و همچنین دلیل احتمالی آن می تواند به شما و پزشکتان در کنترل و مدیریت سردرد خوشه ای کمک کند. این یادداشت ها را در اختیار پزشکتان نیز بگذارید.

درمان سردرد خوشه ای 

برای سردردهای خوشه‌ای هیچ درمان قطعی وجود ندارد. اصولاً اهداف درمانی در مورد این عارضه شامل کاهش شدت درد، کوتاه کردن دوره سردردها و جلوگیری از وقوع حملات سردرد می‌باشد. سردرد خوشه‌ای به صورت ناگهانی شروع می‌شود و در عرض مدت کوتاهی فروکش می‌کند، بنابراین ارزیابی و درمان آن کار خیلی سختی است. چراکه به داروهایی با اثربخشی خیلی سریع نیاز دارد.

بعضی از انواع داروهای مورد استفاده برای دردهای حاد می‌تواند با نظر متخصص مغز و اعصاب، سردرد خوشه‌ای را نیز تا حدی تسکین دهد

 

                     دکتر بتول دادخواه متخصص مغز و اعصاب

سوال خود را مطرح کنید :


پاسخی بگذارید