تشخیص، علائم و درمان سرگیجه مرکزی

متخصص مغز و اعصاب: یحتمل تجربه چرخیدن دور خودتان را داشته اید، حالتی که در آن بعد از توقف چرخش سرتان تا مدتی گیج رفته و احساس می کنید خانه به دورتان در حال چرخش است. این مورد زمانی اتفاق می افتد که شما خودتان اقدام به چرخیدن یا قرار گرفتن در شرایط مشابه بکنید. اما زمان هایی هست که این سرگیجه بدون چنین محرک هایی شروع شده و می تواند خطراتی مثل سقوط به همراه داشته باشد.
البته گفتن این نکته حائز اهمیت است که سرگیجه به خودی خود یک بیماری نبوده و معمولا نوعی علامت است که شما را از بیماری ای پس زمینه ای آگاه می کند، در این مقاله راجع به یک نوع سرگیجه که به نام سرگیجه مرکزی نامیده می شود خواهم گفت

در واقع سرگیجه به دو دسته ی متداول سرگیجه مرکزی و سرگیجه محیطی تقسیم می شود. هر کدام از انواع سرگیجه درمان های مخصوص به خود را دارند که با مراجعه به پزشک مغز و اعصاب قابل پیگیری اند. اگر می خواهید درباره ی سرگیجه مرکزی، علت های به وجود آورنده آن، تشخیص و درمان، بیشتر بدانید مقاله زیر را تا انتها بخوانید.

چرا سرگیجه مرکزی ایجاد می شود؟

 

به نقل از مجله ی webmd سرگیجه مرکزی به علت جراحت یا بیماری های مغزی به وجود می آید، مثل:

  • جراحات سر
  • عفونت یا بیماری
  • بیماری MS
  • میگرن
  • تومور مغزی
  • سکته
  • حمله ایسکمیک گذرا و یا سکته های کوچک که برای مدت کوتاهی ادامه پیدا می کنند و باعث آسیب دائمی به مغز نمی شوند.

 

پزشک متخصص مغز و اعصاب با گرفتن شرح حال و بررسی مواردی مثل میزان شنوایی، کیفیت دید، مدت زمان سرگیجه، دارو های مورد استفاده، سابقه پزشکی، سن بیمار و … سعی در علت یابی سرگیجه می کند. به طور مثال در خانم های جوان احتمال نشئت گرفتن سرگیجه مرکزی از بیماری های ام اس و میگرن بیشتر است در حالی که در افراد سالخورده سکته مغزی شانس بیشتری دارد.

مطالب پیشنهادی:  چه سردردهایی خطرناک هستند؟

همچنین در بیماران دیابتی احتمال نرسیدن خون به بخش هایی از مغز و شروع حملات سرگیجه وجود داشته و حتی سرگیجه مرکزی به عنوان عارضه جانبی بعضی دارو ها مثل دارو های ضد صرع یا آرام بخش می تواند بروز پیدا کند.

علت های مختلف ایجاد سرگیجه

همانطور که می بینید سرگیجه مرکزی به علت های مختلفی ایجاد می شود. البته مواردی هستند که ممکن است شانس شما را برای تجربه کردن آن بیشتر کند. مواردی مثل:

نحوه تشخیص سرگیجه

درمان هر دو نوع سرگیجه مرکزی و محیطی می تواند به صورت درمان علامتی انجام شود اما ریشه کن کردن این عارضه تنها با تشخیص و درمان علت زمینه ای میسر است.

متخصص مغز و اعصاب ابتدا با بررسی علائم بیمار و انجام تست های نورولوژیکی و حتی در صورت لزوم انجام تصویر برداری با MRI یا سونوگرافی داپلر، که خونرسانی به نواحی مختلف مغز را بررسی می کند، سعی در تشخیص علت مغزی احتمالی سرگیجه دارد. اگر موردی پیدا نشد این احتمال است که سرگیجه از نوع محیطی بوده و در صورت لزوم می توان برای تشخیص و درمان به متخصص گوش و حلق و بینی مراجعه کرد.

چه تفاوتی بین سرگیجه مرکزی با سرگیجه محیطی وجود دارد؟ 

سرگیجه محیطی بیشتر ناشی از اختلالات در گوش داخلی است اما سرگیجه مرکزی از مغز و دستگاه عصبی مرکزی نشات می گیرد. اگر شما به سرگیجه محیطی دچار باشید متوجه هستید که حمله های آن معمولا مدت کوتاهی طول می کشد، این در حالی است که سرگیجه مرکزی مدت بیشتری طول کشیده و می تواند به حدی شدید باشد که شما مستقلانه قادر به راه رفتن نباشید.

مطالب پیشنهادی:  متخصص مغز و اعصاب چه وظایفی دارد؟

حرکت چشم ممکن است در هر دو نوع سرگیجه غیر قابل کنترل شود. متاسفانه به علت طولانی تر بودن مدت حمله ی سرگیجه ی مرکزی، این مورد هم در آن ممکن است از هفته ها تا ماه ها طول بکشد و حتی با چشم دوختن به یک نقطه برطرف نشود.

در سرگیجه محیطی، از آن جایی که از گوش داخلی منشا می گیرد، معمولا اختلالات شنوایی بروز پیدا می کند اما در سرگیجه مرکزی این مورد خیلی نادر بوده و بیشتر بیمار علائمی که از ناتوانی کنترل مغزی ناشی شده، مثل سردرد، ضعف یا سختی در بلع، دوبینی، اختلال تکلم، اختلال تعادل، اختلال هوشیاری و گزگز اطراف دهان را نشان می دهد‌.

سرگیجه محیطی با تغییر ناگهانی وضعیت سر شروع شده، می تواند با تهوع و استفراغ همراه شده و معمولا با ثابت نگه داشتن بدن در چند ثانیه از بین می رود. این در حالی است که سرگیجه مرکزی ربطی به حرکات ناگهانی سر ندارد.

نحوه درمان سرگیجه مرکزی 

درمان این نوع سرگیجه بسته به منشا آن و نوع بیماری ای که آن را ایجاد کرده است متفاوت بوده و ممکن است در بعضی موارد مثل بیماری میگرن بتوان با کنترل کردن محرک های این بیماری جلوی آن را گرفت.

برای بیماری هایی مثل ام اس یا تومور های مغزی که به راحتی کنترل پذیر نیستند می توان با خوردن دارو های ضد تهوع یا کاهنده ی حس حرکت مقداری علائم را کاهش داد.

به نقل از پایگاه داده ی NCBI برای کسانی که دچار سکته مغزی ایسکمیک حاد در گردش خلفی شده اند باید طی ۳ تا ۴ و نیم ساعت بعد از شروع علائم، درمان با ترومبکتومی انجام شود. البته نکته ی مهم این است که این درمان در مواردی(جراحی اخیر، فشار خون شدید، خونریزی شدید، ادم و علائم به سرعت پیشرونده) منع مصرف دارد.

مطالب پیشنهادی:  درمان لرزش دست توسط متخصص مغز و اعصاب

بعد از ۴ و نیم ساعت اگر با تصویر برداری مغزی، طی بازه ۱۲ ساعته، علائمی از گرفتگی عروق بزرگ دیده شود بیمار کاندید ترومبکتومی مکانیکی است.

لازم است برای بیمارانی که سطح هوشیاری شان تغییر کرده دستگاه ECG، پالس اکسی متری و نظارت دقیق مهیا شود. اگر شرایط بیمار بدتر شود مداخلات جدی برای کاهش فشار داخل جمجمه ای یا ICP و کم کردن فشار به ساقه مغز مورد نیاز است.

در صورت کشف دلایل زمینه ای  مثل خونریزی، ادم و فشار به ساقه ی مغز ممکن است نیاز به جراحی هایی مثل ونتریکولوستومی یا کرانیکتومی باشد. یک دوره درمان با کورتیکواستروئید های داخل وریدی مثل متیل پردنیزولون هم در صورتی که علت سرگیجه ناشی از دمیلینه شدن حاد در بیماری ام اس باشد انجام می شود.

 

منابع :

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK441861/

https://www.webmd.com/brain/types-of-vertigo#1

سوال خود را مطرح کنید :


پاسخی بگذارید