درخواست ویزیت تلفنی با دکتر بتول دادخواه

بیماری های مغز و اعصاب

Learn more about our departments

فراموشی و آلزایمر

آلزایمر و فراموشی در کلینیک مغز و اعصاب دکتر دادخواه

زوال عقل یا دمانس Dementia:

 دمانس ، پارکینسون، بیماری ALS، هانتیگنتون و تعدادی اختلال دیگر، بیماری های تحلیل رونده ی اعصاب خوانده می شوند که در این نام گذاری، تحلیل برنده به معنای اختلالی است که منجر به تخریب حداقل بخشی از سیستم عصبی مرکزی می شود. متأسفانه برخی از بیماری ها نسبتاً رایج اند و درمان آن ها توسط مجموعه داروهایی که امروزه وجود دارد، اگر نگوییم غیرممکن، بسیار دشوار است. علت اصلی این موضوع نیز پیچیده بودن عملکرد سیستم عصبی مرکزی و کم بودن دانسته های دانشمندان درباره نحوه ی عملکرد آن است.

آلزایمر رایج ترین حالت دمانس و همچنین متداول ترین بیماری تحلیل رونده ی عصبی وابسته به سن است. این بیماری با نقصان و اعمال شناختی و اختلال رفتاری همراه است.

مهم ترین ویژگی های آسیب شناختی این بیماری وجود پلاک های آمیلوئید بین فواصل نورون ها، ایجاد توده های نورفیبریلار متشکل از پروتئین تائو در داخل و همچنین کوچک شدن بافت مغزی در اثر مرگ نورون ها می باشد.

با افزایش طول عمر انسان ها و رشد جمعیت سالمند، آلزایمر به یکی از بزرگترین چالش های جوامع امروزی تبدیل شده است. چرا که علی رغم سال های طولانی تحقیق و آزمایش، هنوز درمان قطعی برای این بیماری وجود ندارد. امروزه یکی از روش های درمانی مطرح شده برای این بیماری، درمان با استفاده از سلول های بنیادی است. این سلول ها با قابلیت شان در ایجاد انواع مختلف نورون های گلیال، توجه زیادی را، به عنوان یک گزینه ی درمانی بالقوه برای جبران از دست رفتن نورون ها در آلزایمر، جلب کرده اند.

 علائم آن شامل از دست رفتن حافظه، قضاوت و استدلال و تغییراتی در حالات و رفتار می باشد. از آنجا که بیماری آلزایمر شروعی تدریجی و خاموش دارد، ممکن است مدت طولانی جلب توجه نکرده و به اشتباه تصور شود این تغییرات بخشی از روند طبیعی پیری به همراه رسوب یک پروتئین به نام آمیلویید در بافت مغز  است . عدم توجه به علائم باعث عدم تشخیص بیماری می گردد.

1- اختلال حافظه

اختلال حافظه، در حدی که در انجام فعالیت های روزانه، مشکل ایجاد نماید. افراد معمولی ممکن است یک قرار ملاقات، اسم همکار و یا شماره تلفن دوستی را فراموش کنند و سپس به خاطر آورند. امّا فرد مبتلا به بیماری آلزایمر اغلب مسائل (به ویژه مسائلی را که اخیراً اتفاق افتاده) فراموش می نماید و هرگز هم به خاطر نمی آورد.

۲- مشکلات در انجام کارهای عادی

فرد پرمشغله ممکن است گهگاهی حواسش پرت شود. مثلاً سیب زمینی را که برای استفاده در کنار غذای اصلی پخته است، در روی اجاق گاز جا گذارده، تا پایان صرف غذا هم به خاطر نیاورد. اما فرد مبتلا به بیماری آلزایمر به تدریج توانائی پخت غذا (به شیوه سابق) را از دست می دهد و گاهی نیز فراموش می نماید که غذا خورده است.

۳- ضعف بیان

برای همه افراد پیش می آید که در پیدا کردن لغات دچار مشکل شوند. ولی فرد مبتلا به بیماری آلزایمر گاهی کلمات ساده را از یاد می برد و لغات نامناسب جایگزین می کند، در نتیجه جملات او نامفهوم می شوند. اشتباهات دستوری و ناتوانی دنبال کردن یک موضوع از دیگر نشانه هاست.

۴- گم کردن زمان و مکان

بطور طبیعی گاهی اوقات ممکن است افراد روزهای هفته، تاریخ روز و یا مقصدشان را فراموش کنند ولی دوباره با تمرکز آنها را به یاد بیاورند. فرد مبتلا به بیماری آلزایمر ممکن است در خیابان راه خود را گم کند و نداند که چگونه به آنجا رفته است و یا نتواند از آنجا راه خانه خود را پیدا نماید.

۵- ضعف یا کاهش قضاوت

ممکن است فرد مبتلا به بیماری عفونی مراجعه به پزشک را به تعویق بیاندازد ولی بالاخره این کار را انجام می دهد. اما فرد مبتلا به بیماری آلزایمر نه مشکلاتش را درک می کند و نه مراجعه به پزشک را ضروری می داند. همچنین اختلال در تصمیم گیری های ساده (مانند پوشیدن لباس های زمستانی در گرمای تابستان) از دیگر علائم هشداردهنده است.

۶- مشکلات در تفکر ذهنی

گاه و بی گاه ممکن است افراد رسیدگی به حساب های مالیشان را مشکل بدانند، اما فرد مبتلا به بیماری آلزایمر به تدریج ارقام را فراموش می کند و نمی داند با آنها چه کار کند.

۷- جا به جا گذاشتن اجسام

هر کسی ممکن است که موقتاً کلید یا کیف پولش را سر جایش نگذارد. ولی فرد مبتلا به بیماری آلزایمر ممکن است اجسام را در جاهای نامربوط بگذارد. مثلاً گذاشتن اطو در فریزر و یا ساعت مچی در قندان.

۸- تغییرات در حالات و رفتار

همه ممکن است گهگاهی غمگین و یا بدخلق باشند، اما در فرد مبتلا به بیماری آلزایمر خُلق بیمار می تواند سریعاً تغییر کند و بی هیچ دلیل، آرامش به اشک و خشم تبدیل شود.

۹- تغییرات در شخصیت

به صورت طبیعی ممکن است شخصیت فرد با افزایش سن کمی تغییر نماید، ولی تغییر شخصیت در فرد مبتلا به بیماری آلزایمر می تواند شدیدتر باشد. این تغییرات شامل سردرگمی، ترس و بدبینی، منزوی شدن، بی تفاوتی و یا بروز رفتارهای نامناسب می باشد.

۱۰- از دست دادن انگیزه

بطور طبیعی افراد گاهی از کار در منزل، فعالیت های شغلی و یا وظایف اجتماعی خسته
می شوند ولی در نهایت و پس از کمی استراحت دوباره انگیزه های خود را باز می یابند، اما فرد مبتلا به بیماری آلزایمر ممکن است نسبت به وقایع و رویدادهای محیط زندگی و خانواده اش کاملاً
بی تفاوت به نظر آید.

اولین علائم این بیماری، معمولاً در میانه دهه ۶۰ سالگی زندگی نمایان می شود. بر اساس آمارهای جهانی و با توجه به نرخ جمعیت سالمند ایران، برآورد می شود که حدود ۶۰۰ هزار نفر در ایران به بیماری آلزایمر مبتلا هستند.

بر اساس گزارش انجمن جهانی آلزایم، در هر ثانیه یک نفر در جهان و در هر ۷ دقیقه یک نفر در ایران به آلزایمر مبتلا می شود. درحال حاضر درمان مشخصی برای آلزایمر شناخته نشده است. ولی تحقیقات حاکی از آن هستند که می توان با به کارگیری برخی از راهکارها، شروع آن را به تأخیر انداخت. سرعت آن را کند کرد و یا حتی می توان از بروز آن پیشگیری کرد. اما هیچ مدرک قطعی دال بر توقف کامل بروز آن وجود ندارد.

آنتی اکسیدان ها ترکیبات بسیار سودمندی هستند که در کاهش سطح رادیکالمی آزاد که با بالا رفتن سن افزایش می یابند، تأثیر دارند. با افزایش سن، میزان رادیکالمی آزاد در سلول های عصبی افزایش می یابد و باعث تخریب آنها می شود.

در انگور  قرمز و دیگر گیاهان قرمز و بنفش ترکیبی وجود دارد. شواهد علمی نشان می دهند که این ترکیب می تواند از مغز محافظت کند و مصرف آن باعث کاهش احتمال آلزایمر می شود و می تواند از کاهش عملکرد شناختی در افراد جلوگیری کند.

یکی از ریزمغذی های بسیار مهم برای به تأخیر انداختن این بیماری اسیدهای چرب امگا ۳ است. امگا ۳ که در ماهی سالمون و برخی دیگر از ماهی ها یافت می شود باعث پاکسازی پلاک های آمیلوئیدی از مغز می شوند که عامل مهمی در بروز بیماری محسوب می شود.

استفاده از امگا ۳ به دلیل داشتن ترکیبی به نام DHA قبل از شروع علائم آلزایمر تأثیر بسیار سودمندی دارد. متخصصان تغذیه معتقدند که استفاده از ماهی به دلیل دارا بودن امگا ۳ علاوه بر حفظ سلامت قلب و عروق، برای جلوگیری از آلزایمر سودمند است.

در مطالعه ای که توسط انستیتو ملی سلامت بر روی ۴۰۰۰ بیمار در طی ۴ سال انجام شد، نیز تأییدکننده این ادعا بود. یکی از ترکیبات مؤثر در بهبود آلزایمر، ویتامین D است. این ویتامین به دلیل تأثیری که بر سلامتی استخوان ها دارد، در میان اغلب افراد جامعه شناخته شده است.

اما این ویتامین تنها بر سلامت استخوان ها تأثیر سودمند دارد، بلکه مطالعات علمی نشان داده اند که استفاده از مکمل این ویتامین باعث بهبود چشمگیری در فرآیندهای شناختی افراد مبتلا به دمانس و آلزایمر می شود. ویتامین D برای حفاظت از سلول های عصبی لازم است و استفاده از آن در بیماران مبتلا به آلزایمر و سایر مشکلات مرتبط با آن باعث کاهش سرعت پیشرفت بیماریمی شود.

مصرف زعفران به طور مستمر و روزانه در بهبود عملکرد مغز موثر می باشد.

آیا گمان می کنید حقایق سالمندی را به درستی می دانید؟ لطفاً کمی بیشتر تأمل کنید.

۱- آیا سالمندان با گذر زمان تحلیل می روند؟

با وجودی که غالباً فرض می شود که کارکنان سالمند کمتر از کارکنان جوان مولد هستند و برخی مطالعات کاهش جزئی در پردازش اطلاعات و توجه با افزایش را تأیید می کنند، بسیاری از افراد ظرفیت ذهنی و توانایی های یادگیری خود را تا زمان سالمندی به خوبی حفظ می کنند و از عهده مسئولیت های زندگی روزمره کاملاً برمی آیند. آنها از مزیتی برخوردارند که داشتن تجربه و خاطراتی از رسوم گذشته است. به تحلیل رفتن قدرت بدنی آنها نیز ممکن است کمتر از آن باشد که انتظار می رود، در ۱۶ اکتبر ۲۰۱۱ فوجاسنیگ انگلیسی، اولین فرد ۱۰۰ ساله ای بود که توانست مسیر دو ماراتن در اسکله تورنتو را تمام کند.

۲- آیا با افزایش سن ناراحتی، بدخلقی و افسردگی اجتناب ناپذیر است؟

تحقیقات و مطالعات مختلفی که به تازگی روی سالمندان صورت گرفته، نشان می دهد بین ۴۰ تا ۷۱ درصد سالمندان با وجود داشتن مشکلات فیزیکی و روانی متعدد افرادی شاد هستند و نیمی از آنها هم ادعا کرده اند که شادی و لحظات خوش زندگی آنها در سالمندی به اندازه شادی شان در دوران جوانی است. جالب اینکه ۷۰ درصد این سالمندان می توانستند به راحتی به موضوع های پیش پا افتاده هم بخندند و نهایت لذت را از زندگی شان ببرند. این موضوع نشان می دهد سالمندی هیچ مغایرتی با شادی و لذت بردن از زندگی ندارد.

۳- آیا سالمندی یعنی کاهش یا از بین رفتن خلاقیت؟

پیر شدن الزاماً به معنای از دست دادن قدرت خلاقیت انسان نیست. اصلاً یکی از بزرگ ترین فواید پیری، خلاقیت و ایده های جدیدی است که به دلیل تجربه های زیاد زندگی به فکر سالمندان می رسد. نتیجه مطالعه ای که در دانشگاه جورج واشنگتن در این باره انجام شد، نشانمی دهد سالمندانی که به جای انزوا و گوشه نشینی در کلاس مختلف شرکت می کنند، از سلامت جسمی، روانی و خلاقیت بالاتری نسبت به سایر سالمندان برخوردار هستند. برخی تشکیل گروه و دور همی دوستانه بین سالمندان هم می تواند آنها را از شرّ تنهایی و از دست دادن خلاقیت شان در امان نگه دارد.

۴- آیا کاهش اندازه مغز در همه سالمندان رخ می دهد؟

این باور با مطالعه ای که نشان می داد هیپوکامپ مغز سالمندان (بخشی از مغز که وظیفه کنترل حافظه را برعهده دارد) از هیپوکامپ مغز جوان ها کوچک تر است، رواج پیدا کرد اما بعدها دکتر «لویین» و همکارانش نشان دادند که با افزایش طول عمر، فشارهای عصبی و استرس افراد هم بیشتر می شود و در نتیجه می توان کوچک شدن هیپوکامپ آنها را به این عوامل ربط داد. نه به پیر شدنشان، او برای اثبات این ادعای خود، مغز ۱۷۷ نفر از افراد ۱۸ تا ۸۵ ساله را بررسی و ثابت کرد که هیپوکامپ ۲۵ درصد از افراد ۱۸ تا ۲۴ ساله به اندازه هیپوکامپ افراد ۶۰ تا ۷۵ ساله است.

این باور غلط که رشد مغزی از دهه سوم زندگی متوقف می شود نیز از دهه ۱۹۹۰ زمانی که دانشمندان هیچ نوع نگاه آماری به مغز سالمندان نداشتند رواج پیدا کرد، اما خوشبختانه تحقیقات جدید نشان می دهد، تا زمانی که از مغزتان کار بکشید، رشد مغزی در شما اتفاق می افتد. یعنی اگر به جدول، پازل یا حفظ کردن روزانه لغت های به زبان دوم عادت داشته باشید، می توانید از متوقف نشدن رشد مغزی و به تأخیر افتادن ابتلا به زوال عقل یا آلزایمر در خودتان مطمئن شوید.

۵- آیا در دوران سالمندی میل جنسی به طور کامل از بین می رود؟

کاهش میل جنسی به عوامل متعددی از جمله مصرف انواع داروهای کاهنده فشار خون، بیماری قلبی، دیابت و افسردگی ارتباط دارد. از آنجا که مصرف چنین داروهایی در دوران سالمندی خیلی از افراد کاهش میل جنسی ناشی از مصرف داروهای مختلف را به پیر شدنشان نسبت می دهند!

نتایج تحقیقات نشان می دهد کاهش میل جنسی معمولاً از ۷۵ سالگی به بعد اتفاق می افتد و تازه اگر شما بتوانید شیوه زندگی سالمی داشته باشید، می توانید تا آخر هم از روابط زناشویی تان لذت ببرید.

۶- آیا سالمندان درمانده هستند؟

این حقیقت که سالمندان در شرایط اضطراری آسیب پذیرند به این معنی نیست که در کل، درمانده و بیچاره هستند. بعد از طوفان سیدر در بنگلادش کمیته سالمندان نقش فعالی را ایفاء کرد. اعضای آن انتشار پیام های هشدار دهنده ی اولیه بین مردم و خانواده های در معرض خطر، شناسایی کسانی که بیشترین صدمه را دیده بودند، گردآوری فهرست نیازمندان و راهنمایی آنان که کجا و چه وقت کالاهای امدادی را دریافت کنند، برعهده گرفتند. بعد از زلزله ی ۲۰۱۱ و تسونامی ژاپن، سالمندان و بازنشستگان داوطلب شدند که در محل حادثه هسته ای حاضر شوند و می گفتند که آنها ترسی از آلودگی با اشعه ندارند. در سال های بعد، آنها از آثار طولانی مدت مواجهه، کمتر احساس نگرانی می کردند.

۷- آیا سالمندان سزاوار مراقبت بهداشتی نیستند؟

بیماری ها و شرایط قابل درمان در سالمندان غالباً تشخیص داده نمی شود یا به عنوان رویدادهای مرتبط با روند طبیعی افزایش سن تلقی می شود. افزایش سن لزوماً درد ایجاد می کند و تنها در محدوده های بالای سنی است که محدودیت در عملکرد بدن به وجود می آید. حق برخورداری از سلامت با افزایش سن کم نمی شود. این جامعه است که محدودیت هایی را برای دستیابی سالمندان به درمان های پیچیده و یا توانبخشی متناسب و پیشگیری سطح دوم بیماری ها و ناتوانایی ها ایجاد می کند.

پیری و سالمندی به خودی خود قرار نیست ما را از داشتن همه فعالیت ها باز دارد، بلکه بارورها و طرز فکرهای غلط و ناکارآمد است که سالمندان را از اجتماع دور نگه داشته و یا حتی به انزوا می کشاند.

  • چرا باید از تشخیص بیماری مطلع شد؟
  •  شناختن ریشههای علائم به افراد کمک خواهد کرد که:

منشاء علائم را بشناسید.

مراقبت مناسب، درمان و پشتیبانی لازم را دریافت کنید.

برای آینده برنامه ریزی نمائید.

روش تشخیص طبی:

در حال حاضر هیچ نوع آزمایشی وجود ندارد که با آن بتوان به تنهایی بیماری آلزایمر را تشخیص داد. تشخیص طبی از طریق سنجش و ارزیابی دقیق و حذف دلایل احتمالی دیگر، انجام می گیرد. تا زمانی که نتیجه نمونه برداری از مغز در دست نباشد، پزشکان می توانند فقط احتمال ابتلاء و نه به طور صددرصد قاطع، بیماری آلزایمر را تشخیص دهند. با این همه معمولاً ۸۰ تا ۹۰ درصد موارد، تشخیص صحیح توسط افراد متخصص داده می شود. این افراد متخصص شامل روانشناس، روانکاو، متخصص مغز و اعصاب، روانپزشک، پرستار و متخصص کاردرمانی می شود. این متخصصین مشکلات ایجاد شده در حافظه، توانائی استدلال، تکلم، قضاوت و اثرات آن بر زندگی روزمره بیمار را بررسی می کنند.

سابقه پزشکی:

از فرد مبتلا خانواده و یا دوستان او در مورد علائم بیماری و تغییرات شخصیتی، جسمانی و روانی فرد سئوالاتی خواهد شد. همچنین در مورد بیماری های گذشته شخص، سابقه پزشکی و روانی خانواده سئوالاتی مطرح می شود.

بررسی وضعیت فکری:

در این قسمت، شخص را از نظر درک زمان، مکان و همچنین حافظه و محاسبات ساده، بررسی می کند. این تمرینات شامل بیاد آوردن لغات، اجسام، نقاشی کردن، دیکته و سوالاتی چون (الآن چه سال، ماه و روزی است؟) می شود.

معاینات پزشکی:

برای رسیدن به تشخیص نهایی، یک معاینه کامل پزشکی ضروری است. بدین منظور پزشک احتمال وجود بیماری های قلب، ریه، کبد، کلیه و تیروئید که می تواند علائمی مشابه بیماری آلزایمر ایجاد کند را بررسی می کند. همچنین سیستم عصبی بررسی می شود تا اطمینان کامل حاصل گردد که سایر امراض عصبی باعث اختلالات بوجود آمده، نمی باشد. به همین منظور پزشک آزمایش هایی بر روی قدرت کشیدگی و هماهنگی ماهیچه ها، حرکات چشم و تکلم و حس ها انجام می دهد.

آزمایشها و بررسیهای پاراکلینیک

آزمایش کامل خون، جهت ردیابی ناراحتی هایی چون کم خونی، مرض قند، تیروئید ،کمبود ویتامین B12 ویا عفونت که می توانند علائمی مشابه داشته باشند، انجام می گیرد. سایر بررسی ها می تواند EEG (نوار مغذی)، سی تی اسکن، PET و SPECTو MRI مغز  باشد که با تشخیص و دستور پزشک متخصص انجام خواهد شد و می توانند در پیدا کردن منشاء علائم کمک نمایند.

  • سنجش حافظه و تستهای روانشناسی

بعضی از علائم مانند از دست دادن حافظه، همانطورکه در بیماری آلزایمر مشاهده می شود، در بیماری افسردگی نیز مشهود است. بررسی های روانپزشکی یکی از راهکارهایی است که به تشخیص بیماری کمک می نماید. همچنین با استفاده از این بررسی ها می توان وضعیت حافظه، استدلال، نوشتن و غیره را ارزیابی کرد.

  • آمادگی برای سنجش

در روز ملاقات با پزشک، داشتن اطلاعات لازم می تواند مفید باشد. برای این منظور اطلاعات را می توان از قبل نوشت.

سئوالاتی که از شما میپرسند:

  • متوجه چه علائمی شده اید؟
  •  از چه زمانی این علائم ظاهر شد؟
  • این علائم طی زمان چه تغییراتی کرده اند؟
  • ناراحتی های دیگر فرد کدامند؟
  • در حال حاضر از چه نوع داروهایی استفاده می شود؟ (با نسخه و بی نسخه)
  • آیا سابقه بیماری و آلزایمر، اختلال حافظه در دوران پیری، سکته مغزی و یا مشکلات اعصاب و روان در خانواده وجود داشته است؟

سئوالاتی که ممکن است شما مایل باشید مطرح نمائید:

  • چه آزمایش هایی انجام می شوند؟
  • چه مدت طول می کشد که نتیجه مشخص گردد؟

وظایف خانواده:

در بعضی مواقع فرد مبتلا خود به پزشک مراجعه می کند. اما درصورتی که فرد مایل به ملاقات با پزشک نمی باشد، افراد خانواده باید پزشک را از مشکلات فرد با خبر سازند.

نکاتی برای کمک به فرد مبتلا:

  • برای او از پزشک وقت بگیرید.
  • روز ملاقات با پزشک همراه او باشید
  • متوجه باشید که این زمان، اوقات ناخوشایندی برای فرد مبتلا می باشد و باید از نظر روانی او را حمایت نمایید.
  • صبر داشته باشید، ممکن است خیلی طول بکشد تا تشخیص طبی داده شود.

درمان بیماری:

  • پیشرفت های علم پزشکی در درمان و کنترل بیماری آلزایمر در ده سال گذشته بسیار چشمگیر و موفقیت آمیز بوده است و پزشکان در این باره بسیار امیدوارند. البته نباید درمان را منحصر به مصرف داروها دانست. مراقبت دلسوزانه، حفظ شأن و احترام بیمار و توجه به جنبه های انسانی مراقبت نیز از اصول مهم کمک به افراد مبتلا به بیماری آلزایمر می باشد. درمان های داروئی به شرطی اثربخشند که محیطی آرام و سرشار از روابط انسانی توأم با عشق و آرامش برای بیمار ایجاد شود.

درمان بیماری آلزایمر به دو دسته تقسیم میشود:

  • درمان های دارویی
  • درمان های غیردارویی و تکمیلی

داروهای مختلفی در کنترل اختلالات شناختی و همچنین اختلالات رفتاری، افسردگی، اضطراب، بی خوابی و روان پریشی بیمار مبتلا به آلزایمر مؤثرند. همچنین روش های غیردارویی مثل استفاده از رایحه یا ماساژ با روغن های گیاهی و موسیقی درمانی و برقراری ارتباط مؤثر در کنار درمان های دارویی به کاهش بیقراری بیمار کمک می کند.

برنامه ریزی برای آینده:

میزان پیشرفت بیماری آلزایمر را نمی توان به هیچ وجه از قبل پیش بینی کرد. بنابراین بهتر است که هر چه زودتر بعد از تشخیص بیماری، زمانی که هنوز شخص مبتلا قادر به تصمیم گیری است، برای آینده برنامه ریزی نموده و تصمیماتی در این زمینه گرفته شود.

فهرست زیر شامل سئوال های اساسی است که جهت برنامه ریزی برای آینده ضروری می باشد:

مشکلاتسئوالات
مراقبتچه کسی مراقبت کننده اصلی خواهد بود؟ وظایف بقیه افراد خانواده چیست؟
محل سکونتبیمار در حال حاضر کجا زندگی می کند؟ اگر به تنهایی زندگی می کند، آیا محل سکونت او امن است؟ و آیا باید برای محل سکونت او در آینده برنامه ریزی کرد؟
مالی/حقوقیچه کسی به جای بیمار برای مسائل مالی او تصمیم می گیرد؟ آیا بیمار وصیت نامه دارد؟
مراقبت از وضعیت سلامتیچه کسی برای وضعیت سلامتی بیمار و برنامه های درمانی او تصمیم گیری می کند؟
اورژانسچنانچه مراقبت کننده اصلی نتواند به هنگام بروز وضعیت اورژانس حضور داشته باشد، آیا برای چنین وضعیتی پیش بینی های لازم شده است؟ آیا خانواده و
همسایه ها از چنین برنامه ای  اطلاع دارند؟

 

 جبران حافظه از دست رفته

در مراحل اولیه با اتخاذ راهکارهایی می توان به بیمار کمک کرد تا حافظه از دست رفته را تا حدودی جبران کند.

طرح موضوعراه حل و پیشنهادات
چگونه می توان زمان را یادآوری کرد؟فرد مبتلا را تشویق کنید تا روزها را روی تقویم خط بزند/ از او بخواهید روز، هفته و ساعت پخش برنامه دلخواه و کانال آن را با یادداشت در تقویم ثبت کند.
خوردن دارو را کنترل کنیداز جعبه های مخصوص برای داروهای مصرفی استفاده کنید و زمان مصرف آن را مرتب یادآور شوید.
به خاطر داشتن شماره
تلفن های ضروری
شماره تلفن های ضروری را با خط درشت و نصب آن در کنار تلفن به فرد مبتلا بادآوری نمایید. آدرس محل سکونت و شماره تلفن را در جیب یا کیف او قرار دهید.
پیدا کردن لوازمبا چسباندن برچسب های نوشتاری یا نقاشی بر روی کمدها و کشوها (مثلاً جوراب، حوله و یا ابزار) به او کمک کنید.
یادآوری وقایع مهمبا درخواست از دوستان و یا اقوام جهت یادآوری و زمان صرف غذا، رفتن به ملاقات کسی و یا خوردن دارو به فرد مبتلا کمک کنید.
به خاطر سپردن افراداز افرادی که مرتب به ملاقاتش می روند عکس بگیرید و اسامی افراد و نسبتشان را به فرد مبتلا در پشت عکس ها ذکر کنید. با نگاه کردن مکرراّ به آلبوم نقش افراد در زندگی گذشته را به یادش آورید اما بیماری را به روی او نیاورید.

مراقبت کردن از یک فرد مبتلا به بیماری آلزایمر می تواند بسیار طاقت فرسا باشد. حتی در صورت برخورداری از نیروی جوانی و سلامتی کامل مراقبت کننده، این مراقبت وظیفه ای بسیار دشوار بوده و نیاز به درمان و نیروی بسیار دارد. بنابراین برای تداوم در امر مراقبت، مهم است که با شناخت علائم فشارهای عصبی و دانستن راهکارهایی جهت تقلیل این فشارها از خود مراقبت نموده، ضربه هایی را که در این مسیر بر جسم و عواطف شما وارد می شود، کاهش دهید. یک مراقبت کننده، باید اول از خود مراقبت نماید. زیرا که او مهم ترین شخص در زندگی یک بیمار مبتلا به آلزایمر است.

فهرست زیر شامل علائم شایع فشارهای عصبی در افراد می باشد. لطفاً به این فهرست توجه کنید. اگر این علائم در شما وجود دارد، بهتر است به پزشک متخصص اعصاب و روان مراجعه نموده و برای استفاده از خدمات حمایتی با انجمن آلزایمر ایران تماس بگیرید.

ده علامت فشار روانی بر فرد مراقبت کننده از بیمار مبتلا به آلزایمر

۱- عدم پذیرش بیماری و اثرات آن بر روی بیمار

«من می دانم که مادرم بهتر می شود. حتماً در تشخیص بیماری او اشتباه کرده اند»

۲- خشم نسبت به فرد مبتلا به بیماری و دیگران

«اگر او این سئوال را دو مرتبه تکرار کند، جیغ می کشم.»

۳- دوری از جمع

دیگر مایل نیستید با دوستان خود تماس حاصل نموده و در فعالیت هایی که قبلاً از آنها لذت
می بردید شرکت کنید.

«من دیگر مایل نیستم در جمع همسایه ها شرکت کنم.»

۴- اضطراب برای روبرو شدن با آینده

«من نگران روزی هستم که دیگر نتوانم از عزیزم نگهداری کنم.»

۵- افسردگی

بسیاری از اوقات شما نگران و ناامید و غمگین هستید.

«من دیگر هیچ چیز برایم مهم نیست.»

۶- خستگی مفرط

شما دیگر نیروی لازم برای اتمام کارها را ندارید.

«من دیگر توان هیچ کاری را ندارم»

۷- بیخوابی

نصف شب بیدار می شوید، ممکن است کابوس یا خواب های آشفته دیده باشید.

«من به ندرت تا صبح می خوابم مرتب گوش می دهم که نکنه پدر از سر جایش بلند شده باشد.»

۸- عکس العمل های احساسی

با کوچکترین مسأله ناراحت می شوید و خیلی از اوقات عصبی هستید.

«وقتی غذایش را نخورد، بی اختیار داد زدم»

۹- عدم تمرکز

قادر نیستید که بر چیزی تمرکز کنید و برای انجام کارها دچار مشکل می شوید.

«من قبلاً می توانستم جدول حل کنم. حالا اگر شانس بیاورم، یک چهارم آن را بتوانم حل کنم.»

۱۰- مشکلات سلامتی

ممکن است چاق یا لاغر شوید، بیشتر مریض شوید (سرماخوردگی، آنفولانزا) و یا دچار ناراحتی های مزمن شوید. (پشت درد، سر درد، افزایش فشار خون و غیره).

«من از بهار تا به حال یا سرما خورده ام و یا آنفلوانزا گرفته ام. از دست هیچ کدام خلاصی ندارم.»

راهکارهایی برای احساس بهبودی

فهرست زیر شامل پیشنهاداتی است که می تواند در مسیر بیماری آلزایمر از شدت فشارهای عصبی بکاهد. از روش های مختلف استفاده کنید. ممکن است شما راهکارهای دیگری پیدا کنید، که شما را بهتر یاری دهد.

۱- راجع به بیماری آلزایمر اطلاعات کسب کنید و چگونگی مراقبت از بیمار را بیاموزید و این اطلاعات را در اختیار افراد خانواده نیز قرار دهید:

آشنایی هر چه بیشتر با بیماری و روش های صحیح مراقبت، باعث می شود که آمادگی لازم را برای تحمل مسیر این بیماری پیدا کنید. درک از چگونگی اثرات این بیماری بر روی فرد، شما را کمک می نماید تا تماس خود را با او حفظ نمائید و خود را با تغییرات او وفق دهید. انتقال این اطلاعات به اعضای خانواده و دوستان باعث خواهد شد که آنها در جریان پیشرفت بیماری قرار گرفته، کمک های لازم را در اختیار شما قرار دهند.

۲- واقع بینانه به بیماری بنگرید:

بسیار حائز اهمیت و همچنین بسیار مشکل است که واقع بینانه به بیماری و اثرات آن بنگرید. بیماری آلزایمر پیش رونده است و به تدریج وضعیت فردی که از او مراقبت می نمایید، بدتر می شود. وقتی شما واقعیت را قبول کنید برایتان آسان تر خواهد بود تا با وضعیت او خود را وفق دهید.

۳- نسبت بهخود واقع بینانه عمل کنید:

مراقبت از یک فرد مبتلا به آلزایمر، به زمان و انرژی زیادی نیاز دارد و این در حالی است که توان شما محدود است. باید تصمیم بگیرید که کدام کار ارجحیت دارد؟ بیشتر به چه چیز بها می دهید؟ قدم زدن با فردی که از او مراقبت می کنید، زمانی مختص به خودتان و یا یک خانه مرتب؟؟. فقط شما می دانید که در چه زمانی برای شما چه چیز مهم تراست. به غیر از انتخاب این موارد، شما باید حد و مرزی برای انجام کارها در یک روز برای خود بگذارید.

شاید مشکل باشد که اعتراف کنید که همه کارها را نمی توان انجام داد. “نه” گفتن سخت است. ولی باید دانست که بیش از یک حد معین نمی توان کار انجام داد. درباره توان خود کمی فکر کنید و هر جا که لازم دانستید، کمک بگیرید.

۴- احساسات خود را قبول داشته باشید:

وقتی از یک فرد مبتلا به آلزایمر مراقبت می کنید احتمالاً احساسات متفاوتی را تجربه خواهید نمود. ممکن است در یک روز احساس رضایت، خشم، گناه، خوشحالی، افسردگی، خجالت، ترس و یا ناامیدی به سراغ شما آید. با وجود اینکه این احساسات می تواند گیج کننده و غیرقابل کنترل باشد، این حالت طبیعی است. نکته مهم آن است که بدانید معنی احساسات منفی این نیست که شما مراقبت کننده خوبی نیستید، بلکه معنی این احساسات این است که شما انسان هستید با توانایی محدود.

۵- احساسات خود را با دیگران در میان بگذارید:

بسیار حائز اهمیت است که درباره احساسات خود و یا مواردی که شما را ناراحت می کند با یک نفر که با او راحت هستید، صحبت نمائید. این فرد می تواند یک دوست نزدیک یا یکی از اعضاء خانواده و یا یکی از اعضاء گروه حمایت کننده در انجمن آلزایمر ایران باشد.

۶- نکات مثبت را جستجو کنید:

نگرش شما می تواند بر احساسات شما اثر بسزایی داشته باشد. سعی کنید که نکات مثبت مسائل را ببینید. توجه کنید که فرد مبتلا هنوز چه کارهایی را می تواند انجام دهد. هنوز می توانید اوقات خوب و با ارزشی را برای او و خودتان به وجود آورید.

۷- از خود مراقبت کنید:

سلامتی شما بسیار اهمیت دارد. هرگز آن را نادیده نگیرد. خوب غذا بخورید و سعی کنید
به طور منظم ورزش کنید. راه هائی پیدا کنید که خود را آرام نمائید و حتماً به اندازه کافی استراحت نمائید. به طور منظم به پزشک خود مراجعه کنید تا وضع شما را زیر نظر بگیرد و بررسی نماید. این روش باعث خواهد شد که شما فشارهای عصبی را کنترل کنید و بتوانید مراقبت کنندة خوبی برای بیمار خود باشید. همچنین شما برای رسیدگی به سایر کارهای خود، به تعطیلات منظم احتیاج دارید، صبر نکنید تا زیادی فرسوده شوید و بعد برنامه ریزی کنید. برای علایق خود وقت بگذارید. این فعالیت ها باعث می شوند که شما نیروی کافی پیدا نموده، از تنها ماندن و منزوی شدن شما جلوگیری شود.

۸- نکات بامزه و جالب:

بیماری آلزایمر، بیماری بسیار جدی می باشد ولی دلیلی ندارد که شما در هر حالت به طور جدی با آن برخورد نمائید. دیدن نکات طنزآمیز در بعضی از مواقع از اهمیت مراقبت خالصانه شما

نمی کاهد.

۹- کمک بگیرید:

شما احتیاج دارید تا تفکر و احساسات خود را با دیگران در میان بگذارید تا احساس آرامش کنید. می توانید از یک شخص حرفه ای (مشاوره) کمک بگیرید و یا در گروه های حمایت کننده انجمن آلزایمر ایران شرکت کنید.

اگرچه ممکن است تقاضا برای کمک و یا قبول کمک دیگران مشکل باشد، اما مهم است که بدانید تقاضا برای کمک، دلیل آن نیست که شما مراقبت کننده خوبی نبوده اید. باید متوجه باشید که به تنهایی نمی توانید از یک بیمار مبتلا به آلزایمر مراقبت کنید. از اعضای خانواده و دوستان کمک بخواهید. خیلی ها با کمال میل به شما کمک خواهند نمود. تصمیم بگیرید که به چه کمکی احتیاج دارید و بعد افراد را مطلع سازید.

۱۰- برنامه ریزی برای آینده:

برنامه ریزی برای آینده می تواند فشارهای عصبی را کم کند. وقتی هنوز فرد مبتلا به بیماری آلزایمر وضعیت شناختی و جسمانی خوبی دارد، مروری بر وضع مالی او بنمائید و طبق آن برنامه ریزی کنید. مسائل مربوط به وضع سلامتی و مراقبتی آینده او باید در نظر گرفته شود، تصمیمات لازم برای آنها اتخاذ شود و حتی اگر لازم باشد یادداشت شود. همچنین، چنانچه شما نتوانستید به مراقبت خود ادامه دهید باید برنامه دیگری در دست داشته باشید تا در مرد لزوم طبق آن عمل شود.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *