درخواست ویزیت تلفنی با دکتر بتول دادخواه

بیماری های مغز و اعصاب

Learn more about our departments

تشنج

صرع در کلینیک مغز و اعصاب دکتر دادخواهتشنج به بیان ساده، تخلیه ناگهانی و مفرط بار الکتریکی سلول های عصبی مغز است. علت بروز آن نوعی اختلال الکتریکی در سلول های عصبی مغز است که سبب می شود این سلول ها به تخلیه غیرطبیعی، کنترل نشده و تکرار شونده بار الکتریکی اقدام کنند. تشنج بازتابی از این نوع تخلیه مفرط بار الکتریکی در سلول های عصبی مغز است که منجر به علایم حملات تشنجی شامل از بین رفتن هوشیاری، فعالیت های حرکتی مفرط یا فقدان حرکت عضلانی، همراه با اختلالات رفتاری، ادراکی، حسی و خلقی در فرد است.

تشنج از نظرعلت به دو دسته اکتسابی و ایدیوپاتیک (idiopatic) تقسیم میشود. تشنج اکتسابی علل مختلفی دارد که از این میان می توان به هیپوکسی (نرسیدن اکسیژن کافی به سلول های عصبی مغز به هر علتی)، نارسایی عروقی، تب در دوران کودکی، آسیب دیدگی سر، افزایش فشار خون، عفونت های سیستم عصبی مرکزی، نارسایی کلیوی، کاهش گلوکز خون، مسمومیت، تومورهای مغزی، اشاره نمود. در نوع ایدیوپاتیک علت مشخصی یافت نمی شود. اختلالات ژنتیکی خاصی در انواعی از ایدیوپاتیک نقش دارد. تشنج بر اساس منشا بروز در مغز به دو دسته ی منطقه ای و عمومی تقسیم میگردد.

در تشنج منطقه ای، تخلیه بار الکتریکی فقط در یک بخش از مغز، اما در تشنج های عمومی تخلیه در تمامی مغز اتفاق می افتد و منجر به بیهوشی و افتادن فرد مبتلا می شود. تشنج ها ناگهانی و گذرا هستند. بنابراین فرد و اطرافیان باید آشنایی کامل با تشنج، درمان دارویی آن، مداخلات پرستاری لازم، جهت کنترل تشنج ها و کم کردن اثرات منفی آن بر کیفیت زندگی مددجو داشته باشد.

تشنج در صورت تکرار صرع (Epilepsy) نامیده می شود

برای کمک به موقع افراد مبتلا به تشنج جمع آوری اطلاعات زیر لازم است: کنترل داروهای مصرفی، عوارض جانبی و تداخلات دارویی، تغییرات جدید دارویی، دوز داروها، عوامل بروز تشنج مانند (هاپیوکسی، ضربه به سر، فشارهای شدید روحی و …) فاکتورهای محرک تشنج، زمان اولین تشنج و آخرین تشنج فرد ، تناوب آن، وجود یا فقدان علائم پیش درآمدی ثابت (او را)، و وضعیت فرد در زمان تشنج، این اطلاعات باید هم از خود بیمار و هم از نزدیکان او اخذ شود.

  1. اطراف بیمار را خلوت و او را از دید افراد کنجکاو دور نگه دارید.
  2. در صورت امکان وی را بر روی زمین قرار دهید.
  3. سر را با استفاده از یک بالش محافظت نموده و از بروز آسیب دیدگی پیشگیری نمایید.
  4. لباس های تنگ را که به بدن فشار وارد می کند، باز کنید.
  5. اگر بیمار روی تخت است، بالشت ها را برداشته و نرده های کنار تخت را بالا ببرید.
  6. حفظ ایمنی بیمار در تمام مدت تشنج لازم است. شامل: دور کردن اشیاء نوک تیز و خطرناک از اطراف او، جلوگیری از سقوط و زمین خوردن مددجو.
  7. اگر تشنج فرد بیش از دو دقیقه متوالی طول بکشد و یا اگر دو یا چند تشنج عمومی (کلی) بدون بازگشت هوشیاری رخ دهد، جنبه اورژانس دارد و باید سریعاً به پزشک معالج اطلاع داد تا اقدامات درمانی لازم انجام شود.
  8. در صورت امکان بیمار را به پهلو خوابانده و سرش را اندکی به طرف جلو خم نمائید تا از زبان به سمت جلو متمایل شده، تخلیه بزاق و ترشحات به راحتی صورت گیرد و از آسپیراسیون (برگشت مواد غذایی و محتویات معده به حلق و داخل شدن به نای (راه تنفس) پیشگیری گردد.
  9. برای کاهش احتمال گاز گرفتگی زبان یا لب یک لوله تنفسی دهانی (وسیله ای که در دهان فرد گذاشته می شود تا راه هوایی او باز بماند) برای بیمار کار بگذارید. این کار در صورت نیاز باید توسط افراد آموزش دیده و به روش صحیح صورت گیرد تا باعث آسیب به دندان و لثه بیمار نشود.
  10. هرگز سعی نکنید تا فک های بیمار را که در اثر اسپاسم فشرده شده اند به زور باز کرده و چیزی بین آنها قرار دهید. چنین عملی باعث شکستن دندان ها و آسیب دیدگی زبان و لب ها
    می شود. از حرکات بیمار زمان تشنج جلوگیری نشود (حرکات دست ها و پاها در طول تشنج توسط فرد دیگری متوقف نشود زیرا باعث آسیب رسیدگی عضلات می شود)
  11. ثبت حرکات بدن زمان تشنج، زمان و طول مدت و تناوب تشنج، کنترل بیمار از نظر
    بی اختیاری در دفع ادرار و مدفوع، سطح هوشیاری (حالت گیجی، عدم هوشیاری، خیرگی و …)، یک طرفه یا دوطرفه بودن فعالیت ها، بررسی چشم ها از نظر انحراف چشم، باز بودن یا چرخش چشم، لرزش پلک ها، جهت چرخش سر به راست یا چپ، ریتم و تعداد تنفس، وجود مشکل تنفسی، قطع تنفس، بررسی ریتم و سرعت ضربانات قلب، تغییرات پوست مانند رنگ، دما، پریدگی یا کبودی رنگ پوست و لب ها، لاله گوش، ناخن)، عرق کردن و سرد و مرطوب شدن پوست، علائم گوارشی (آروغ زدن، نفخ شکم و استفراغ)، سایز مردمک ها، تقارن و واکنش به نور، تغییرات حواس ویژه (شنوایی، گوارش، بویایی، تعادل و بینایی) از مهم ترین اقدامات در زمان تشنج فرد است.
  1. مراقبت پرستاری بیمار باید پس از توقف تشنج تا هوشیاری کامل ادامه یابد.
  2. آرام سازی محیط، کاهش نور و استفاده از مسکن طبق دستور پزشک معالج انجام شود.
  3. کنترل بروز بی اختیاری ادرار و مدفوع در مددجو، و در صورت لزوم تعویض لباس ها و ملحفه، کنترل مجدد بیمار و نظارت بر برگشت مدفوع به حالت نرمال.
  4. ارزیابی وضعیت آسیب های جسمی هنگام تشنج مانند کبودی، سوختگی، شکستگی، جراحت، تروما به دهان، تغییرات رفتاری مانند هیجان زدگی، خنده، گریه و …. حضور پرستار بر بالین بیمار تا برگشت تغییرات به حالت اولیه لازم است. در صورت کاهش و یا از بین رفتن تعادل نباید اجازه خروج از تخت به بیمار داده شود. در صورتی که مددجو گیج و خواب آلود بود، به هیچ وجه نباید او را بیدار کرد.
  5. ارزیابی مکرر برگشت سطح هوشیاری، حالات جسمی و روحی بیمار شامل خواب آلودگی،
    بی قراری، خنده، گریه و هیجان زدگی (اقدامات پیشگیرانه برای حفظ ایمنی و جلوگیری از آسیب به مددجو).
  6. در خلال بروز تشنج های عمومی یا بلافاصله پس از آن، ممکن است دوره کوتاه قطع تنفس به وجود آید و اقدامات حفاظتی و اورژانسی لازم شود.
  7. بعد از اینکه بیمار بیدار می شود و هوشیاری خود را به دست می آورد باید اطلاعات وی را در مورد محیط آزموده و او را مجددا با محیط آشنا کرد.

جلوگیری از یبوست و چاقی بیش از اندازه و استرس، پرهیز از محرک های تشنج (سر و صدا، نورهای درخشان). تب ممکن است از محرک های تشنج باشد، بنابراین باید آن را به سرعت کنترل کرد. اگر پزشک دستور آنتی بیوتیک داد، او را در جریان داروهای مصرفی بیمار قرار داد تا تداخل آن با داروهای ضد تشنج قبل از تجویز بررسی شود.

از حمام هایی بدون وان با کف پوش ضد ضربه و شیرآلات توکار استفاده شود. برای پیشگیری از التهاب لثه ناشی از مصرف برخی داروهای ضدتشنج رعایت بهداشت دهان و دندان بسیار با اهمیت است، لذا مددجو را به صورت دوره ای نزد دندانپزشک ببرید. قهوه و نوشیدنی های حاوی کافیین باید در حد اعتدال مصرف شود. میزان مایعات مصرفی حداقل ۲۰۰۰ تا ۱۵۰۰ میلی لیتر در روز باشد. مددجو به ورزش و انجام فعالیت های روزمره تشویق شود، لذا فعالیت نباید به صورتی باشد که حملات تشنج را تشدید کند. ورزش باید در سالن ورزشی که شرایط هوای آن قابل کنترل است انجام شود.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *