خواص درماني و تغذيه اي سيب زميني

 

متخصص مغز و اعصاب: سيب زميني يک گياه يک ساله است که ما از غده هاي موجود در ريشه آن استفاده مي کنيم. زادگاه اوليه آن در آمريکاي جنوبي بوده و اولين بار توسط ميرزا ملکُم خان به ايران آورده شده است، براي همين در ابتدا به آن ” آلو ملکُم ” مي گفتند و اکنون هم در بعضي شهرهاي ايران سيب زميني را بنام آلو مي شناسند.

   سيب زميني غني از بتاکاروتن ( پيش ساز ويتامين A ) است که وقتي پخته مي شود به آساني جذب مي شود.

ساقه و برگ هاي سيب زميني حاوي سمي بنام سولانين است، بنابراين نبايد آن را مصرف کرد، ولي جوشانده رقيق شده همين برگ ها را به عنوان ماده خواب آور و آرامش دهنده اعصاب استفاده مي کنند.

مهم ترين ماده اصلي موجود در سيب زميني نشاسته است که معمولاً 9 تا 25 درصد آن را تشکيل مي دهد، از اين رو براي تامين انرژي ماده مفيدي است که نسبت به غلات کمتر تحت تاثير آفات قرار مي گيرد و پرورش آن آسان تر است. امروزه روسيه و آلمان بزرگ ترين توليد کنندگان سيب زميني هستند.

 

                                    سيب زميني تقويت کننده قلب ، محکم کننده لثه ، مسکن درد و زخم معده است.

سيب زميني در بين سبزيجات حاوي ويتامين C بالايي است و هر 100 گرم سيب زميني 20 تا 25 ميلي گرم ويتامين C دارد و براي تامين ويتامين C مورد نياز براي جلوگيري از خونريزي لثه مفيد است، ولي نکته بسيار مهم اين است که در اثر ماندن در انبار و پخت نامناسب مقدار زيادي از ويتامين C آن به هدر مي رود. براي اينکه سيب زميني ويتامين C کمتري را از دست بدهد ، سعي کنيد آن را در مقدارهاي کم خريداري و نگهداري کنيد و آن را با پوست بپزيد . براي پخت ، اول آب را در ظرف جوش بياوريد. بعد سيب زميني ها را در آن بياندازيد و پس از پخت آنها را از آب خارج کنيد و نگذاريد در آب گرم بمانند. سيب زميني علاوه بر ويتامينC حاوي مواد مفيد ديگري مثل پتاسيم ، فسفر ، آهن و منيزيم است.

                                سيب زميني پخته شده يا کباب شده با پوست، بيشترين مقدار ويتامين ها را داراست.

 

سيب زميني حاوي مقدار زيادي ويتامين B6 است. يک فنجان سيب زميني پخته 21 درصد B6 مورد نياز روزانه شما را تامين مي کند. مي دانيد که بسياري از آنزيم هاي بدن خصوصاً آنهايي که در تبديلات پروتئيني درگير هستند به B6 محتاج هستند، در نتيجه براي توليد سلول هاي جديد احتياج به B6 داريم . B6 براي ورزشکاران بسيار حياتي است و به آمادگي و بازسازي بدنشان کمک مي کند . پس بهتر است حتماً در رژيمشان از آن استفاده کنند. B6 در جلوگيري از سرطان نيز مفيد است. پس بهتر است بزرگسالان و افراد مسن حداقل هفته اي يک بار سيب زميني را جايگزين ديگر مواد نشاسته اي کنند.

جدول متوسط مواد مغذي موجود در سيب زميني بر حسب درصد

ماده مغذي مقدار ( درصد(
آب 8/77
پروتئين 1/2
چربي 1/0
سلولز 5/0
نشاسته و قند 5/18
خاکستر و مواد معدني 1
ويتامين C 25 ميلي گرم در 100 گرم

 

پخت آن بصورت تنوري و کباب شده موجب حفظ خاصيت سيب زميني مي شود ، ولي تهيه آن بصورت سرخ کرده و چيپس که در کشور ما معمول است بدترين نوع پخت اين ماده غذايي مفيد است. خوردن اين شکل سيب زميني براي اطفال مضر است و براي بزرگسالان نيز به دليل روغن زياد مشکل زاست ، مگر با توري روغن آن کاملاً جدا شود.

مطالب پیشنهادی:  آیا کرونا موجب تخریب مغز می شود؟

ساير خواص سيب زميني :

– سيب زميني ادرار را زياد مي کند، در نتيجه براي کليه و مثانه مفيد است.

– سيب زميني حاوي آنزيم هايي است که براي التيام زخم هاي معده بسيار مفيد است و براي تسکين مواضع متورم خارجي ، پخته آن را گرم بر روي محل آسيب ديده مي گذارند که موجب التيام خواهد شد.

– ضماد خام آن را روي محل سوختگي و پلک ورم کرده مي گذارند ( البته بايد کاملاً استريل باشد ) و بسيار تسکين دهنده است.

چند نکته خانه داري در مورد سيب زميني :

– اگر خورشت يا آش شما کمي شور شد ، تکه هاي سيب زميني را در آن بريزيد تا نمک اضافي را به خود جذب کند.

– پوره خام آن با شير ماسک خوبي براي پوست شماست.

– اگر پوست سيب زميني را در کتري جرم گرفته بجوشانيد قشر آهکي را بر طرف مي کند.

– براي بر طرف کردن سم سولانين آن، مي توانيد آن را در آب و سرکه بپزيد و آب پخت را دور بريزيد.

يک نکته مهم:

جوانه زدن سيب زميني باعث افزايش سولانين شده و مصرف زياد آن موجب مسموميت مي شود. پس جوانه ها و قسمتهاي سبز زير پوست را کاملاً جدا کنيد.

بهترين روش نگهداري سيب زميني در منزل :

آن را در حجم کم در جعبه هاي چوبي که از کف انبار يا محل نگهداري 40 سانتيمتر فاصله داشته باشد قرار دهيد. دماي محل نگهداري بهتر است 4 درجه بالاي صفر و نيز تاريک باشد که از جوانه زدن آن جلوگيري شود.

منابع :

1- کتاب زبان خوراکي ها

2- ماهنامه هاي ” دنياي تغذيه ” و ” سلامتي و تغذيه “

اُمگا- 3 معجزه قرن جديد در پيشگيري از بيماري ها (2)

 

اُمگا-3  و تاريخچه آن

امگا 3  نوعي اسيد چرب غير اشباع است كه در زنجيره اتصالي كربن آن يك گروه كربوكسيل ( COOH ) و چندين پيوند دوگانه وجود دارد. علت نامگذاري آن، قرار گرفتن اولين باند دوگانه در بين اتم كربن هاي 3 و 4  در ساختمان شيميايي مولكول آن است و همين محل قرارگيري باند دوگانه باعث پيداشدن خواص بيوشيميايي خاص امگا 3 مي شود.

اولين بار دو دانشمند به نام هاي دكتر بنگ ( Dr. Bang ) و دكتر دايربرگ ( Dr. Dyerberg ) پس از تحقيقات علمي بر روي چربي هاي ماهي ، نام اُمگا 3 (OMEGA-3  ) را بر آن نهادند و آن را اولين بار در هنگام بررسي روش تغذيه اسكيموها در سال 1979 ميلادي كشف كردند. آنها با مطالعه بر روي خون اسكيموها مشاهده كردند، با وجود اين كه اسكيموها همراه غذاي اصلي خود ( ماهي ) از گوشت حيوانات پرچرب شكاري نيز استفاده مي كنند، اسيدهاي چرب موجود در خون آنها مانع از تجمع پلاكت و در نتيجه مانع از رسوبات و گرفتگي رگ ها مي شود.

سه اسيد چرب معروف از خانواده امگا 3  كه بر روي آن ها تحقيقات و مطالعات بيشتري انجام شده است عبارت اند از:

  1. آلفا لينولئيك اسيد با نام اختصاري ALA.
  2. ايكوزا پنتانوئيك اسيد با نام اختصاري EPA.
  3. دوكوزا هگزانوئيك اسيد با نام اختصاري DHA.

 

سه اسيد چرب ذكر شده از خانواده امگا- 3 در چه موادي يافت مي شوند؟

مهم ترين مخزن آلفالينولئيك اسيد (  ALA) روغن بذركتان است كه حاوي مقدار قابل توجهي از اسيدچرب ALA است. پس از آن روغن گردو، جوانه گندم و سويا حاوي اين اسيد چرب هستند. ساير موادغذايي فاقد اين اسيد چرب هستند  يا مقداري بسيار جزئي از اسيد چرب ALA را دارند.

مخزن دو اسيد چرب ديگر از خانواده امگا 3  يعني ايكوزا پنتانوئيك اسيد ( EPA ) و دوكوزا هگزانوئيك اسيد ( DHA ) فقط و فقط ماهي است و در هيچ ماده غذايي ديگري تا به حال يافت نشده است. اين دو اسيد چرب نقش مهمي را در تغذيه دارند و در چند سال گذشته، مطالعات فراواني بر روي آنها انجام شده است.

مطالب پیشنهادی:    مراحل حملات صرع

خواص معجزه آساي اين دو اسيد چرب (  DHAو EPA ) در پيشگيري و درمان بسياري از بيماري ها شناخته شده است . با توجه به اين كه اين دو اسيد چرب فقط در ماهي و روغن ماهي يافت مي شود، سعي كنيد ذائقه خود و خانواده خود را به اين سرمايه پربهاي الهي يعني ماهي كه بركت و هديه اي ارزنده از طرف خداوند به بندگان خود است، عادت داده و آن را جزء برنامه غذايي خود قرار دهيد.

متأسفانه در كشور ما به ماهي و فراورده هاي دريايي كمتر اهميت داده مي شود و آن را از غذاهاي تشريفاتي و يا محدود به ايام خاص مانند شب عيد مي دانند و تنها نقاط خاصي از كشور ما ( مناطق شمالي و جنوب كشور ) آن را در برنامه غذايي خود قرار مي دهند.

 

نقش اسيد چرب امگا 3  در پيشگيري از بيماري ها

بر اساس مطالعات فراوان ثابت شده كه هر چه مصرف ماهي بيشتر باشد ، اثرات مفيد آن در جهت جلوگيري از امراض زيادتر خواهد بود. اگر به كشور ژاپن توجه كنيم مي بينيم كه ژاپني ها نيز مانند اسكيموها مصرف ماهي بالايي دارند. به طوري كه مصرف سرانه ماهي در ژاپن  حدود 66 كيلوگرم در سال است. از طرفي ژاپني ها برعكس اسكيموها در برنامه غذايي خود از چربي بسيار كمي استفاده مي كنند. بررسي انجام شده نشان مي دهد كه افراد ساكن ژاپن داراي متوسط عمر حدود 88 سال هستند. اين تحقيق  تأييد كننده اثرات بسيار مفيد امگا 3  است. همچنين علت مرگ و مير و كوتاهي عمر در اسكيموها را مرتبط به حوادث و صدمات مي دانند نه بيماري ها و سكته هاي قلبي و تنگي عروق.

در ايران مصرف سرانه ماهي حدود 5 كيلوگرم است كه تفاوت فاحشي با كشور ژاپن دارد و متأسفانه عمر متوسط در ايران حدود 67 سال است كه با عمر متوسط ژاپني ها يعني 88 سال فاصله زيادي دارد.

پژوهش هاي انجام شده در كشور پرتغال نيز نشان مي دهد كساني كه درسواحل اين كشور ساکنند و به طور مرتب از ماهي استفاده مي كنند، در مقايسه با افرادي كه درنقاط ديگر كشور هستند و ماهي كمي مي خورند، بسيار کمتر دچار چربي خون و سكته هاي قلبي مي شوند. افرادي كه در ساحل دريا زندگي مي كنند، ده برابر بيشتر از گروه ديگر ماهي مي خورند و سطح امگا 3  خون آنها نيز در اندازه گيري هاي انجام شده بسيار بالاتر از گروه ديگر بوده است . همچنين بررسي آزمايشگاهي انجام شده نشان مي دهد كه اين افراد علاوه بر سطح بالاي امگا 3 ، داراي مقدار HDL ( كلسترول خوب ) بالاتر و LDL ( كلسترول بد ) كمتري از ساير افراد بوده اند. گروهي كه در ساير نقاط كشور زندگي مي كردند مصرف گوشت آن ها بالاتر از ماهي بوده و در اين گروه سكته قلبي نسبت به گروه ساكن كنار دريا چهار برابر بيشتر بود.

همان طور كه مي دانيد فشار خون بالا يكي از علل مهم بيماري هاي قلبي- عروقي و آتروسكلروز ، سكته هاي قلبي و مغزي است. اگر فشار خون فردي به مدت طولاني بالاي عدد 160-140 ميلي متر جيوه بر روي 95-85 ميلي متر جيوه باشد ( البته اين اعداد به سن هم بستگي دارد ) خطر ابتلاء به بيماري هاي قلبي- عروقي افزايش مي يابد.

ناگفته نماند براي محافظت از قلب و عروق بايد به فشار خون اهميت زيادي بدهيد. خوشبختانه نتايج جالبي در تحقيقات علمي اخير در پايين آوردن فشارخون با اسيد چرب امگا 3  به دست آمده و بررسي هاي انجام شده نشان مي دهد كه كمبود اين چربي با افزايش فشار خون رابطه دارد.

مطالب پیشنهادی:  پیشگیری و درمان میگرن مزمن

امروزه ثابت شده  كه انجام ورزش هاي سبك به همراه مصرف اسيد چرب امگا 3  به صورت يك برنامه دائمي و منظم مي تواند در كاهش فشار خون بالا و تنظيم آن بسيار مفيد باشد و اين كار براي هر گروه سني قابل اجراست.

در تحقيقات علمي فراوان كه بر روي تنگي نفس بزرگسالان انجام گرفته ، نتايج مثبتي از تأثيرات آن مشاهده شده است. بررسي بافت جدار ريه و مجاري تنفسي در بيماران مبتلا به آسم نشان داده  كه اين افراد داراي عوامل التهاب زا در جدار ريه و مجاري تنفسي خود هستند كه همگي به علت افزايش اسيد چرب آراشيدونيك مربوط به خانواده اسيد چرب امگا 6 بوده است.

در نتايج آزمايش هايي كه بر روي 8960 مردي كه قبلاً سيگار مي كشيدند ولي در حال حاضر آن را ترك كرده بودند، ديده شد كه پس از ترك سيگار تعداد 667 نفر آنها مبتلا به برونشيت مزمن شده اند. هم چنين 185 نفر آن ها دچار آمفيزم ريوي و 197 نفر دچار صدمات مزمن و تنگي ريه ها شده بودند. متخصصان ريه در اروپا، در پي تحقيقات انجام شده پي بردند كه با اضافه كردن اسيد چرب امگا 3 در تغذيه بيماران مي توان تعداد امراض، راه هاي هوايي و تنفسي، شدت امراض، تعداد دفعات عود آن و يا تعداد مرگ و مير حاصل از آن را كاهش داد.

تغذيه سرشار از امگا 3  كمك فراواني به بهبود مشكلات تنفسي بيماران  مي کند  و از طرف ديگر باعث كاهش داروهاي مصرفي مي شود. محققان علم تغذيه به اثبات رسانده اند كه مصرف اسيد چرب به فرم ترانس باعث افزايش مشكلات تنفسي مثل آسم مي شود. به عبارت ديگر تغذيه نادرست و افزايش مصرف اسيدهاي چرب به فرم ترانس به همراه آلودگي هوا، عاملي مهم در جهت افزايش احتمال ابتلا به بيماري هاي مزمن تنفسي است.

همچنين محققان نشان داده اند كه مصرف اسيد چرب امگا 3  نه تنها بيماري هاي مزمن تنفسي را بهبود مي بخشد، بلكه در بيماران با تنگي نفس حاد و شديد كه در بخش هاي مراقبت ويژه (  ICU) بستري هستند نيز تأثير داشته است. نتايج اين تحقيقات و بررسي ها در مجله علمي آمريكايي به نام Critical Care Medicine در شماره نوامبر 1999 ميلادي به چاپ رسيده است. در اين تحقيق دانشمندان مشاهده كردند كه حتي پزشكان بخش مراقبت ويژه اورژانس توانسته اند با كمك اين اسيد چرب، زمان  توقف بيماران را در زير دستگاه تنفس مصنوعي تا پنج روز كاهش دهند.

طبق آمار جهاني يك چهارم زنان بالاي پنجاه سال مبتلا به پوكي استخوان هستند. اين آمار در كشورما بسيار بالاتر است و متأسفانه خانم هاي ايراني از سن پايين تري مبتلا به پوكي استخوان مي شوند. پوكي استخوان نوعي اختلال حاصل از كاهش بافت استخواني محسوب مي شود. اگر تعادل بين ساخت و تجزيه بافت استخواني به هم بخورد، به مرور از تراكم بافت استخواني كاسته مي شود و اگر روند كمبود مزمن كلسيم و ويتامين D ( به ويژه مصرف لبنيات ) ادامه داشته باشد، بايد از موادي مثل داروي كورتن، سيگار پرهيز كرد و به طور مرتب فعاليت ورزشي مناسب داشت.

محققان پي برده اند كه اسيد چرب امگا 3 در پيشگيري از پوكي استخوان نقش بسيار مهمي به عهده دارد. اگر مصرف دائمي و منظم اسيد چرب امگا 3 ادامه يابد، جذب كلسيم از روده ها بيشتر مي شود.

با مصرف ماهي علاوه بر افزايش جذب كلسيم، سلول هاي استخواني تحريك شده كلسيم را بهتر در خودشان رسوب مي دهند. اين اسيد چرب علاوه بر پيشگيري، به عنوان درمان كمكي در كنار درمان با داروهاي شيميايي در مبتلايان به پوكي استخوان، بسيار موثر است .

 

 

سوال خود را مطرح کنید :


پاسخی بگذارید